Ko‘chirma gapli qo‘shma gapning tuzilishi
Ko‘chirma gapli qo‘shma gap doimo ikki qismdan – muallif gapi va ko‘chirma gapdan tashkil topadi. Muallif gapi ko‘chirma gapdan oldin, keyin yoki uning o‘rtasida kelishi mumkin. Qolip belgilari: M – katta harf bilan boshlangan muallif gapi, m – kichik harf bilan boshlangan muallif gapi, K – ko‘chirma gap. Oldin kelsa: M: «K». Keyin kelsa: «K», – m. O‘rtada kelsa, ko‘chirma gap ikkiga bo‘linadi: «K, – m, – k». Ko‘chirma gapning o‘zi sodda yoki qo‘shma gap bo‘lishi mumkin, uning mazmuni va ohangiga ko‘ra darak, so‘roq yoki buyruq bo‘ladi.
| Joyi | Qolip | Misol |
|---|---|---|
| oldin | M: «K» | Singlim dedi: «Men boraman». |
| keyin | «K», – m | «Men boraman», – dedi singlim. |
| o‘rtada | «K, – m, – k» | «Men, – dedi singlim, – boraman». |
Hikoya yozayotgan o‘quvchi gapiruvchi so‘zini ba’zan oldin, ba’zan o‘rtada, ba’zan keyin beradi. Shu tufayli suhbat jonli bo‘lib, o‘qish zerikarli bo‘lmaydi.
Yozuvchilar, ssenariychilar va jurnalistlar gapiruvchi so‘zining o‘rnini o‘zgartirib, suhbatga ritm beradi.
Bugungi suhbatdan bir iborani oling va muallif so‘zini uch xil joyda qo‘yib ayting.
«Qolip chizamiz»: o‘quvchilar o‘qituvchi aytgan gapning qolipini (M: «K»; «K», – m; «K, – m, – k») doskada chizadi.