Bog‘lovchisiz qo‘shma gap va uning tinish belgilari
Javoblar ota-onalar va o‘qituvchilar uchun.
1
To‘rtta tinish belgisidan (, – : ;) foydalanib, beshta bog‘lovchisiz qo‘shma gap yozing: ketma-ketlik, zidlik, shart, izohlash va qiyoslash uchun bittadan.
Ketma-ketlik – vergul; zidlik va shart – tire; izohlash – ikki nuqta; qiyoslash (ichida vergul bo‘lsa) – nuqtali vergul. Har bir qismning o‘z egasi va kesimi bo‘lishi kerak.
2
Tinish belgilarini qo‘ying: «Qor yog‘di yo‘llar yopildi Biz uyda qoldik tashqarida sovuq edi».
Qor yog‘di, yo‘llar yopildi. Biz uyda qoldik: tashqarida sovuq edi.
3
Zidlik va shart bildiruvchi bittadan tire qo‘yilgan gap tuzing.
Masalan: Aytish oson – qilish qiyin. (Diqqat: kesimda -sa bo‘lsa, gap ergashgan bo‘ladi va vergul qo‘yiladi: Sabr qilsang, murodga yetasan.) Sabr qil – murodga yetasan.
4
Nuqtali vergul ishlatilgan gap yozing va sababini ayting.
Masalan: Ertalab yomg‘ir yog‘di, shamol esdi; tushdan keyin esa havo ochildi. Qismlar qiyoslanadi va ichida vergul bor.