ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Amaliy mashq va IV bob testi

Darslar 53–54 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
54

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 142–144-betlar
MaqsadIV bobning asosiy bilimlarini sinash: kesma proyeksiyasi, proporsional kesmalar, to‘g‘ri burchakli uchburchakdagi balandlik, vatar va kesuvchilar.
Yangi so‘zlar
proyeksiya · projectiono‘rta proporsional · mean proportionalvatarlar teoremasi · chord theoremurinma-kesuvchi · tangent–secant
Tushuntirish

Bobning asosiy qoidalarini yodga oling. Parallel to‘g‘ri chiziqlardagi kesmalar proyeksiyalari ularga proporsional. Burchak tomonlarini kesuvchi parallel to‘g‘ri chiziqlar proporsional kesmalar ajratadi. To‘g‘ri burchakli uchburchakda gipotenuzaga tushirilgan balandlik h² = ac·bc, katetlar esa a² = c·ac bilan bog‘langan. Aylanada AO·OB = CO·OD va PA² = PB·PC. Testda to‘g‘ri javobni tanlashdan oldin berilganlar bilan chizma chizing, so‘ngra mos formulani tanlang va yechimni tekshiring: masalan, katetlar gipotenuzadan kichik, balandlik katetlardan kichik bo‘lishi kerak. Noto‘g‘ri tasdiqni topish talab qilinsa, har bir tasdiqni alohida tekshiring.

ƒFormula
h² = ac · bc, PA² = PB · PC
To‘g‘ri burchakli uchburchakdagi balandlik va urinma-kesuvchi teoremasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bu dars o‘z-o‘zini tekshirish. U rasmga qarab qaysi qoida mos kelishini aniqlash ko‘nikmasini mashq qildiradi. Yer o‘lchovchi ham uchastkani avval shakllarga ajratib, so‘ng mos formulani tanlaydi.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi uchastkani shakllarga ajratadi, muhandis chizmadan mos qoidani tanlaydi, o‘qituvchi o‘quvchi yechimidagi qoida tanlovini tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarda ikkita kichik rasm chizing (balandlikli to‘g‘ri burchakli uchburchak va kesishuvchi vatarlar) va har birining yoniga mos qoidani yozing.

Namunalar
818?ABCD
Proyeksiyalar 8 va 18: h = √144 = 12, c = 26, yuz = ½·26·12 = 156.
94?3ABCDO
AO = 9, OB = 4, CO = 3: OD = 36/3 = 12. R = 9, p = 15: urinma = √(225 − 81) = 12.
Sinfda faoliyat

«Xato qidiruv»: do‘stingiz bir masalani ataylab xato yechib bersin (masalan, balandlik katetdan katta chiqsin); siz xatoni topib, sababini tushuntiring.

Mashq
1
Proyeksiyalar 8 va 18 bo‘lsa, balandlik?
2
R = 9 aylanaga markazdan 15 uzoq nuqtadan urinma uzunligi?
9?15OAP
3
Burchak tomonlarini kesuvchi parallel chiziqlar: AB = 6, CD = 9, C₁D₁ = 12. A₁B₁ = ?
4
Nima uchun to‘g‘ri burchakli uchburchakda balandlik har bir katetdan kichik?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYil yakuni va yoz rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →