Berilgan ikkita kesmaga o‘rta proporsional kesmani yasash
O‘rta proporsional kesma balandlikdan kelib chiqadi: gipotenuzani a va b bo‘laklarga bo‘luvchi balandlik uzunligi √(ab). Yasash: to‘g‘ri chiziqda AB = a va BC = b kesmalarni ketma-ket qo‘yamiz, AC ning o‘rtasi O ni topib, AC diametrli yarim aylana chizamiz. B nuqtadan AC ga perpendikulyar o‘tkazamiz; u yarim aylanani D nuqtada kesadi. ADC burchak diametrga tiralgan, shuning uchun 90°, demak BD = √(ab). Birlik kesma bilan a = 1, b = 2 olsak, √2 hosil bo‘ladi; a = 1, b = 5 bo‘lsa, √5 kesmasi chiqadi. Yasash vaqtida sirkul uchi o‘tkir, uni ehtiyotkorlik bilan ishlating.
Dizayner sarlavha harflarining o‘lchamini 8 mm va 18 mm orasida shunday tanlamoqchiki, qadamlar bir xil nisbatda bo‘lsin. O‘rta proporsional √(8 · 18) = 12 mm: 12 : 8 = 18 : 12 = 1,5, har qadamda 1,5 marta kattalashadi.
Dizayner harf o‘lchamlarini teng nisbatda tanlaydi, musiqachi tovush balandligi qadamlarini teng nisbatda hisoblaydi, fotograf diafragma qadamlarini o‘rta qiymat bilan topadi.
O‘zingiz ikki kesma tanlang, masalan, 2 va 8 katak: o‘rta proporsional 4 katak ekanini 2 : 4 = 4 : 8 bilan tekshiring.
«Sirkul bilan √»: daftarga 1 sm va 4 sm kesmalarni qo‘yib, yarim aylana va perpendikulyar yasang; BD ni chizg‘ich bilan o‘lchab, 2 sm chiqishini tekshiring.