ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Amaliy mashq va III bob testi

Darslar 46–47 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
47

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 126–128-betlar
MaqsadIII bob mavzularini test va masalalar bilan sinash: ichki/tashqi chizilgan ko‘pburchaklar, aylana uzunligi, yoy, radian, doira, sektor va segment.
Yangi so‘zlar
radian o‘lchov · radian measureyoy uzunligi · arc lengthsegment yuzi · segment areatest · multiple-choice test
Tushuntirish

Bu darsda bobning barcha formulalarini birgalikda qo‘llaymiz. Avval savoldagi shakl nima ekanini (aylanami, doirami, sektormi, segmentmi) aniqlang, so‘ng tegishli formulani tanlang: C = 2πR, S = πR², l = πRn/180, S = πR²n/360. Burchak radianda berilgan bo‘lsa, uni 180° = π munosabati bilan gradusga o‘tkazish yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri l = αR dan foydalanish mumkin. Test javoblarini tanlashdan oldin birliklarni va π ning qoldirilganini tekshiring. Javob bo‘yicha shubha tug‘ilsa, kattaligini baholab ko‘ring, masalan, sektor yuzi doira yuzidan kichik bo‘lishi shart.

ƒFormula
C = 2πR, S = πR², l = πRn/180, S = πR²n/360
Avval shakl turini aniqlang, so‘ng formulani tanlang
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Dumaloq gulzorga ip bilan chegara qo‘yish va tuproq sepish kerak. Avval savolni aniqlash kerak: chegara uzunligi uchun aylana uzunligi (2πR), tuproq miqdori uchun doira yuzi (πR²). Shu tanlov noto‘g‘ri bo‘lsa, hisob to‘g‘ri bo‘lsa ham javob noto‘g‘ri chiqadi.

Kim ishlatadi

Muhandis masalani bosqichlarga bo‘lib, mos formulani tanlaydi, hisobchi uzunlik va yuz bo‘yicha xarajatlarni ajratadi, uy ta’mirchisi chegara uchun uzunlikni, qoplama uchun yuzni hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta hayotiy savolni yozing (masalan, dumaloq stol chetiga lenta, stol yuziga mato, stol atrofida yurish) va har biri uchun uzunlik yoki yuz kerakligini belgilang.

Namunalar
66ABCDEFO
Tomoni 6 bo‘lgan muntazam oltiburchakka tashqi chizilgan doira: R = 6, S = 36π.
6OAB
Radiusi 6 doiradagi 60° li segment: sektor 6π, uchburchak (teng tomonli, tomon 6) 9√3; segment = 6π − 9√3.
Sinfda faoliyat

«Test ustasi»: sinfdoshingiz bilan ketma-ket 3 ta masalani yeching, har biri uchun avval taxminiy javob (yuz ≈ yoki uzunlik ≈) aytib, so‘ng aniq javob bilan solishtiring.

Mashq
1
3π/4 radianga teng burchak necha gradus?
2
Radiusi 5 bo‘lgan aylananing uzunligi 5π bo‘lgan yoyiga mos markaziy burchak (gradusda)?
3
Tomoni 6 bo‘lgan muntazam oltiburchakka ichki chizilgan doira yuzi?
6ABCDEFO
4
Nima uchun sektor yuzi hech qachon butun doira yuzidan katta bo‘la olmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTaqdimot va yarmarka kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →