☰ Mundarija · Geometriya

Amaliy mashq va III bob testi

Darslar 46–47 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
47

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 126–128-betlar
MaqsadIII bob mavzularini test va masalalar bilan sinash: ichki/tashqi chizilgan ko‘pburchaklar, aylana uzunligi, yoy, radian, doira, sektor va segment.
Yangi so‘zlar
radian o‘lchov · radian measureyoy uzunligi · arc lengthsegment yuzi · segment areatest · multiple-choice test
Tushuntirish

Bu darsda bobning barcha formulalarini birgalikda qo‘llaymiz. Avval savoldagi shakl nima ekanini (aylanami, doirami, sektormi, segmentmi) aniqlang, so‘ng tegishli formulani tanlang: C = 2πR, S = πR², l = πRn/180, S = πR²n/360. Burchak radianda berilgan bo‘lsa, uni 180° = π munosabati bilan gradusga o‘tkazish yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri l = αR dan foydalanish mumkin. Test javoblarini tanlashdan oldin birliklarni va π ning qoldirilganini tekshiring. Javob bo‘yicha shubha tug‘ilsa, kattaligini baholab ko‘ring, masalan, sektor yuzi doira yuzidan kichik bo‘lishi shart.

Namunalar
Tomoni 6 bo‘lgan muntazam oltiburchakka tashqi chizilgan doira: R = 6, S = 36π.
Radiusi 6 doiradagi 60° li segment: sektor 6π, uchburchak (teng tomonli, tomon 6) 9√3; segment = 6π − 9√3.
Sinfda faoliyat

«Test ustasi»: sinfdoshingiz bilan ketma-ket 3 ta masalani yeching, har biri uchun avval taxminiy javob (yuz ≈ yoki uzunlik ≈) aytib, so‘ng aniq javob bilan solishtiring.

Mashq
1
3π/4 radianga teng burchak necha gradus?
2
Radiusi 5 bo‘lgan aylananing uzunligi 5π bo‘lgan yoyiga mos markaziy burchak (gradusda)?
3
Tomoni 6 bo‘lgan muntazam oltiburchakka ichki chizilgan doira yuzi?
4
Nima uchun sektor yuzi hech qachon butun doira yuzidan katta bo‘la olmaydi?