ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Amaliy tatbiqlar va II bob takrorlash

Darslar 34–35 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
35

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 100–102-betlar
MaqsadII bobni (sinus, kosinus, tangens, kotangens; sinuslar va kosinuslar teoremalari; yuz; skalar ko‘paytma) takrorlash va test savollariga tayyorlanish.
Yangi so‘zlar
sinuslar teoremasi · law of sineskosinuslar teoremasi · law of cosinesskalar ko‘paytma · dot productGeron formulasi · Heron's formula
Tushuntirish

Qisqa eslatma. sin²α + cos²α = 1; sin(180° − α) = sinα; cos(180° − α) = −cosα. Uchburchak yuzi S = ½ab·sinC. Sinuslar teoremasi: a/sinA = b/sinB = c/sinC = 2R. Kosinuslar teoremasi: a² = b² + c² − 2bc·cosA. Uch tomon berilsa yuz Geron formulasi bilan, R = abc/(4S). Skalar ko‘paytma a·b = |a||b|cosφ = a₁b₁ + a₂b₂, perpendikulyar bo‘lsa 0. Test savollarida avval berilgan elementlarga qarab teoremani tanlang: «ikki burchak va tomon» — sinuslar; «ikki tomon va orasidagi burchak» yoki «uch tomon» — kosinuslar. Maxsus burchaklar qiymatlarini yoddan biling: 30°, 45°, 60°, 90°, 120°, 135°, 150°.

ƒFormula
a / sinA = 2R, a² = b² + c² − 2bc · cosA
Sinuslar va kosinuslar teoremalari; yuz S = ½ab·sinC
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hovlisini o‘lchash loyihasida o‘quvchi har bir hisobdan oldin ikki narsani yozib oladi: «menda nima ma’lum?» va «nimani topish kerak?». Shundan keyingina mos formulani tanlaydi, bu xatolarni kamaytiradi.

Kim ishlatadi

Yer o‘lchovchi har bir o‘lchov uchun mos formulani tanlaydi, muhandis masalani turiga qarab vosita tanlaydi, sifat nazoratchisi detal o‘lchamlarini tekshirishdan oldin ma’lum va noma’lumni yozib oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi biror narsa o‘lchamini topish masalasini tanlang (masalan, stol diagonali); hisoblashdan oldin nima ma’lum va nimani topish kerakligini yozing, so‘ng qaysi formulani sinab ko‘rishingizni belgilang.

Namunalar
585
Test: 5, 5, 8 tomonli uchburchakda cos(8 qarshisidagi) = (25 + 25 − 64)/50 = −14/50 = −7/25, burchak o‘tmas.
xy−1123456−3−2−11234560ab
Test: a(2; 5) va b(5; −2): 10 − 10 = 0, perpendikulyar.
Sinfda faoliyat

«Test poygasi»: 10 ta savol 15 daqiqada; juftlikda almashib tekshiring, xato turini yozing (formulani adashtirish, ishora, maxsus qiymat).

Mashq
1
cos135° + sin135° ni toping.
2
Tomonlari 6 va 8, orasidagi burchak 90° bo‘lgan uchburchak yuzi?
3
a = 4, ∠A = 30°. Tashqi chizilgan aylana radiusi?
4
Qaysi holda sinuslar, qaysi holda kosinuslar teoremasi qulay? Misol keltiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun narx va ulushHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →