Hodisaning ehtimolligi
Tajribada n ta teng imkoniyatli, juft-juft birgalikda bo‘lmagan natija bo‘lsin va ulardan m tasi A hodisaga qulaylik tug‘dirsin. U holda A hodisaning ehtimolligi P(A) = m : n bo‘ladi (klassik ta’rif). Ehtimollik tushunchasi XVII asrda Paskal va Ferma yozishmalarida shakllangan; P harfi lotincha probabilitas so‘zidan olingan. Muqarrar hodisada m = n, shuning uchun P = 1; mumkin bo‘lmagan hodisada m = 0, shuning uchun P = 0. Tasodifiy hodisa uchun 0 < m < n, demak 0 < P(A) < 1. Har qanday ehtimollik 0 bilan 1 orasida yotadi, manfiy yoki 1 dan katta bo‘la olmaydi.
Maktab o‘yinlar kunidagi aylanuvchi strelkali doira 10 ta teng bo‘lakka bo‘lingan, ulardan 3 tasi qizil. Strelka qizilga to‘xtash ehtimoli 3/10 = 0,3, ya’ni 30%; qizil bo‘lmagan bo‘lakka to‘xtash ehtimoli esa 7/10 = 70%.
Hakam o‘yinning adolatli ekanini baholaydi, ma’lumotlar tahlilchisi tasodifiy namunadagi imkoniyatlarni hisoblaydi, sug‘urta hisobchisi hodisa ehtimolini baholaydi.
Daftar varag‘idan 24 ta katakni oling, 6 tasini bo‘yang, ko‘zingizni yumib barmog‘ingiz bilan bitta katakni ko‘rsating: bo‘yalgan katakka tushish ehtimolini m : n shaklida yozing.
«Ehtimollik chizg‘ichi»: 0 dan 1 gacha chizg‘ich chiziladi; o‘quvchilar o‘zlari o‘ylagan hodisalarni (muqarrar, mumkin emas, tasodifiy) o‘z joyiga qo‘yadi va P ni hisoblaydi.