y = ax² + bx + c funksiya
Har qanday y = ax² + bx + c funksiyani to‘la kvadratni ajratib, y = a(x − x₀)² + y₀ ko‘rinishda yozish mumkin, bunda x₀ = −b : (2a), y₀ = y(x₀). Demak, uning grafigi y = ax² parabolani Ox bo‘yicha x₀ birlikka (x₀ > 0 bo‘lsa o‘ngga, x₀ < 0 bo‘lsa chapga) va Oy bo‘yicha y₀ birlikka (y₀ > 0 bo‘lsa yuqoriga, y₀ < 0 bo‘lsa pastga) siljitishdan hosil bo‘ladi. Parabolaning uchi (x₀; y₀) nuqta, simmetriya o‘qi esa Oy ga parallel x = x₀ to‘g‘ri chiziq. Tarmoqlar a > 0 da yuqoriga, a < 0 da pastga yo‘nalgan. y = ax² + bx + c tenglik parabolaning tenglamasi deyiladi.
Soddalashtirilgan modelda yuqoriga otilgan to‘pning balandligi h = −5t² + 10t metr. To‘liq kvadratga ajratsak h = −5(t − 1)² + 5 bo‘ladi: to‘p 1 soniyada eng baland nuqtaga, 5 m ga yetadi va keyin pasaya boshlaydi.
Sport tahlilchisi to‘pning eng baland nuqtasini topadi, o‘yin dasturchisi sakrash yo‘lini sozlaydi, fizika o‘qituvchisi tajriba natijasini tekshiradi.
Ichkarida ezilgan qog‘oz bo‘lagini sekin, bir oz yuqoriga tashlab, uning ko‘tarilib, to‘xtab, tushishini kuzating; yo‘lini daftarga parabola qilib chizing va eng baland nuqtani belgilang.
«Uchni toping»: o‘qituvchi y = ax² + bx + c formulalarini tarqatadi; jamoalar x₀ ni tezda hisoblaydi, so‘ng y₀ ni topadi va uchni koordinata tekisligida belgilaydi. Eng tez va to‘g‘ri jamoa g‘olib.