Kvadrat tengsizlikni kvadrat funksiya grafigi yordamida yechish
ax² + bx + c > 0 yoki < 0 tengsizlikni yechish uchun y = ax² + bx + c funksiyaning ishorasini grafikdan aniqlaymiz. Tartib: 1) a ning ishorasiga qarab tarmoqlar yo‘nalishini aniqlaymiz; 2) ax² + bx + c = 0 ning haqiqiy ildizlarini topamiz yoki ularning yo‘qligini aniqlaymiz; 3) Ox o‘qi bilan kesishish (yoki urinish) nuqtalaridan foydalanib, parabola eskizini chizamiz; 4) grafikdan kerakli ishorali qismni o‘qiymiz. Agar D > 0 bo‘lsa parabola Ox ni ikki nuqtada kesadi; D = 0 da parabola Ox ga bitta nuqtada urinadi; D < 0 da parabola Ox ni kesmaydi va butunlay uning yuqorisida (a > 0) yoki pastida (a < 0) yotadi. Qat’iy tengsizlik (>, <) da nollar yechimga kirmaydi, noqat’iy (≥, ≤) da kiradi.
| D | Parabola (a > 0) | y < 0 bo‘ladigan x |
|---|---|---|
| D > 0 | Ox ni ikki nuqtada kesadi | x₁ < x < x₂ |
| D = 0 | Ox ga tegadi | yo‘q |
| D < 0 | Ox dan yuqorida | yo‘q |
Darvoza yoyining balandligi y = 4 − x²/4 metr (x — markaziy chiziqdan masofa, m). Balandligi 3 m bo‘lgan yuk mashinasi y ≥ 3 bo‘lgan joydan o‘ta oladi: x² ≤ 4, ya’ni markazdan 2 m gacha. Demak, foydalanish mumkin bo‘lgan yo‘lak 4 m kenglikda.
Ko‘prik va tunnel loyihachisi o‘tish joyi o‘lchamini tekshiradi, kran operatori yukni o‘tkazish yo‘lini rejalashtiradi, haydovchi balandlik belgisiga qarab yo‘l tanlaydi.
Daftaringizga yoy chizing, ustidan gorizontal chiziq o‘tkazing va chiziqdan yuqoridagi qismini bo‘yang: bo‘yalgan qismning x oralig‘i tengsizlik yechimiga mos keladi.
«Eskiz musobaqasi»: o‘qituvchi uchta koeffitsiyent aytadi; o‘quvchilar 1 daqiqada eskiz chizib, ikki xil ishorali tengsizlik yechimlarini yozadi. Eng aniq eskiz egasi keyingi raundni boshqaradi.