Geometrik progressiya dastlabki n ta hadining yig‘indisi
Geometrik progressiyaning dastlabki n ta hadi yig‘indisini Sn bilan belgilaymiz: Sn = b₁ + b₁q + b₁q² + ... + b₁q^(n−1). Bu tenglikning ikki tomonini q ga ko‘paytirsak, qS_n = b₁q + b₁q² + ... + b₁q^n hosil bo‘ladi. Ikkinchisidan birinchisini ayirsak, deyarli barcha hadlar qisqaradi va qS_n − Sn = b₁q^n − b₁ qoladi. Bundan q ≠ 1 bo‘lganda Sn = b₁(1 − q^n) : (1 − q) = b₁(q^n − 1) : (q − 1) formulasi chiqadi. Agar q = 1 bo‘lsa, barcha hadlar b₁ ga teng, shuning uchun Sn = b₁ · n. Yig‘indini bn ma’lum bo‘lganda Sn = (bn · q − b₁) : (q − 1) ko‘rinishda ham yozish mumkin.
32 ishtirokchili nokaut turnirida birinchi bosqichda 16 ta, keyin 8, 4, 2 va 1 ta o‘yin bo‘ladi. Jami 16 + 8 + 4 + 2 + 1 = 31 o‘yin: geometrik progressiya yig‘indisi 16 · (1 − (1/2)⁵) : (1 − 1/2) = 31.
Sport tashkilotchisi turnir jadvalini tuzadi, bankir qarzni bo‘lib to‘lash yig‘indisini hisoblaydi, jamoat tashkilotchisi xabar bir necha bosqichda qancha odamga yetishini sanaydi.
Xayolan yangilikni 2 kishiga aytdingiz, ularning har biri yana 2 kishiga aytdi va hokazo, 5 bosqich davomida: har bosqichda xabar topganlar sonini yozing, qo‘shing va formula bilan tekshiring.
«Guruh yig‘indisi»: sinf uch guruhga bo‘linadi, har biri o‘z b₁, q, n bilan Sn ni hisoblaydi; so‘ng natijalar jadvalda tekshiriladi.