Sonli ketma-ketliklar
Har bir natural n songa bitta an son mos qo‘yilsa, a₁, a₂, a₃, ..., an, ... sonli ketma-ketlik hosil bo‘ladi: a₁ — birinchi had, an — n-had, n esa uning nomeri. Ketma-ketlik ko‘pincha n-hadining formulasi bilan beriladi, masalan an = n² − 3n. Unda a₁₀ ni topish uchun n o‘rniga 10 qo‘yamiz. Biror son ketma-ketlikning hadi bo‘ladimi, deb so‘ralsa, an shu songa teng deb tenglama tuziladi; n natural son chiqsagina u had bo‘ladi. Ketma-ketlikni rekurrent usulda ham berish mumkin: birinchi had(lar) va har bir hadni oldingi had(lar) orqali topish qoidasi beriladi, masalan a₁ = 2, a_(n+1) = 3an − 1. Bu holda hadlar ketma-ket hisoblanadi.
O‘quvchi kvadrat plitkalardan naqsh teradi: n-naqshda n · n ta plitka, ya’ni an = n². 12-naqsh uchun 144 ta plitka kerak bo‘ladi.
Sport murabbiyi n-kundagi mashq hajmini formula bilan hisoblaydi, plitka yotqizuvchi naqshdagi detallar sonini oldindan topadi, bosmaxona rejalovchisi sahifalar ketma-ketligini tuzadi.
Katakli daftarda 1 × 1, 2 × 2, 3 × 3, 4 × 4 kvadratlar chizing, kataklarni sanab ketma-ketlikni yozing, 7-hadini taxmin qiling va chizib tekshiring.
| n | 1 | 2 | 3 | 10 |
|---|---|---|---|---|
| aₙ = n² − 3n | −2 | −2 | 0 | 70 |
«Hadlar zanjiri»: o‘quvchilar saf bo‘lib turadi; birinchisi a₁ ni aytadi, keyingisi rekurrent qoidani qo‘llab a₂ ni aytadi va hokazo. Xato qilgan o‘quvchi zanjirni qayta boshlaydi.