ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Ikkilangan burchak va keltirish formulalari

Darslar 26–27 · 2 ta dars · Sh.A. Alimov, A.R. Xalmuxamedov, M.A. Mirzaxmedov. Algebra: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinfi uchun darslik. Qayta ishlangan 4-nashri. Toshkent: «O‘qituvchi» NMIU, 2019
26

Ikkilangan burchakning sinusi va kosinusi

Darslik: 126–128-betlar
MaqsadIkkilangan burchakning sinusi, kosinusi va tangensi formulalarini bilish hamda hisoblash va soddalashtirishda qo‘llash.
Yangi so‘zlar
ikkilangan burchak · double anglesin 2α formulasi · formula for sin 2αcos 2α formulasi · formula for cos 2αtg 2α formulasi · formula for tan 2α
Tushuntirish

Qo‘shish formulalarida β = α deb olsak, ikkilangan burchak formulalari hosil bo‘ladi. sin 2α = 2 sin α cos α. cos 2α = cos²α − sin²α; asosiy ayniyat yordamida uni cos 2α = 2cos²α − 1 yoki cos 2α = 1 − 2sin²α ko‘rinishda ham yozish mumkin. tg 2α = 2tg α : (1 − tg²α), bunda tg α va tg 2α mavjud. Bu formulalar bir burchakning funksiyalari ma’lum bo‘lsa, ikki baravar burchakning funksiyalarini topishga yordam beradi, masalan sin 30° = 2 sin 15° cos 15° dan 2 sin 15° cos 15° = 1/2. Shuningdek, 1 + cos 2α = 2cos²α va 1 − cos 2α = 2sin²α ayniyatlari ifodalarni soddalashtirishda foydali. Sinus va kosinusni topishda burchak choragini hisobga olib, ildiz oldidagi ishorani to‘g‘ri tanlang.

ƒFormula
sin 2α = 2 sin α cos α; cos 2α = cos²α − sin²α
Qo‘shish formulalarida β = α deb olinadi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Havoning qarshiligisiz modelda to‘p tashlash uzoqligi sin 2θ ga proporsional (θ — tashlash burchagi). Eng uzoqqa 45° da tushadi (sin 90° = 1), 30° va 60° da esa uzoqlik bir xil, chunki sin 60° = sin 120°.

Kim ishlatadi

Sport murabbiyi nayza yoki disk uloqtirish burchagini tanlaydi, o‘yin dasturchisi to‘p yo‘lini hisoblaydi, fizik tajribada uzoqlikni oldindan aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga bir nuqtadan chiqib bir joyga tushadigan ikki yo‘lni chizing: biri yassiroq, biri balandroq; ularning burchaklari yig‘indisi 90° bo‘lishi kerak.

Namunalar
α534ABC
sin α = 3/5, 0 < α < π/2, demak cos α = 4/5. sin 2α = 2 · (3/5) · (4/5) = 24/25; cos 2α = 1 − 2 · (9/25) = 7/25.
sin 2α : (2 cos α) = 2 sin α cos α : (2 cos α) = sin α. cos² 15° − sin² 15° = cos 30° = √3/2.
Sinfda faoliyat

«Ikki baravar»: o‘qituvchi bitta burchakning sinusi va kosinusini beradi (3/5 va 4/5; 5/13 va 12/13); jamoalar tezda ikkilangan burchakning sin 2α va cos 2α ini hisoblaydi.

Mashq
1
2 sin 15° cos 15° ni hisoblang.
2
cos α = 1/3 bo‘lsa, cos 2α ni toping.
3
tg α = 3 bo‘lsa, tg 2α ni toping.
4
cos 2α = 1 − 2sin²α ni cos 2α = cos²α − sin²α dan keltirib chiqaring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahordan oldingi qarorHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →