Arifmetik progressiya
Ikkinchi hadidan boshlab har bir hadi oldingisiga bir xil d sonni qo‘shishdan hosil bo‘ladigan ketma-ketlik arifmetik progressiya deyiladi: a_(n+1) = an + d, d — progressiyaning ayirmasi (d = a_(n+1) − an). Masalan, 7, 11, 15, ... da d = 4; d manfiy bo‘lsa, progressiya kamayadi. Ketma-ketlik arifmetik progressiya ekanini isbotlash uchun a_(n+1) − an ayirma n ga bog‘liq emasligini ko‘rsatamiz. n-had formulasi: an = a₁ + (n − 1)d. Progressiyaning ikkinchi hadidan boshlab har bir hadi qo‘shni ikki hadning o‘rta arifmetigiga teng: an = (a_(n−1) + a_(n+1)) : 2; «arifmetik» nomi shundan. Ikki had berilsa, d va a₁ ni ikki noma’lumli sistemadan topamiz.
Yig‘ilish zalida birinchi qatorda 16 o‘rindiq bor, keyingi har qatorda 2 tadan ko‘p. 20-qatorda 16 + 19 · 2 = 54 o‘rindiq bo‘ladi.
Zal rejalovchisi o‘rindiqlar sonini hisoblaydi, quruvchi zinapoya pog‘onalari balandligini bir xil qilib rejalaydi, sport tashkilotchisi tribuna qatorlarini tuzadi.
7 ga ko‘paytirish jadvalini yozing: 7, 14, 21, ...; 12-hadni an = a₁ + (n − 1)d formula bilan toping va ro‘yxatni yozib tekshiring.
«Progressiya qidiruvi»: kartochkalarda ketma-ketliklar yozilgan; guruhlar qaysilari arifmetik progressiya ekanini aniqlaydi (qo‘shni hadlar ayirmasi bir xilmi?) va d ni aytadi.