ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Qo‘qon xonligida madaniyat va ta’lim

Darslar 38–39 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
38

Qo‘qon xonligida madaniy hayot

Darslik: 142–146-betlar
MaqsadQo‘qon xonligidagi adabiy muhit, tarixnavislik va me’morchilik haqida so‘zlab berish.
Yangi so‘zlar
devon · divan (collection of poems)taxallus · pen namemuxammas · mukhammas (five-line verse form)daxma · dakhma (burial complex)
Tushuntirish

Umarxon (taxallusi Amiriy) she’r yozgan, saroyda shoirlarni to‘plagan va 1821-yilda «Majmuai shoiron» to‘plamini tuzdirgan; Maxmur, Gulxaniy («Zarbulmasal» muallifi), Uvaysiy (1779–1845) va Nodira (1792–1842) shu muhitda ijod qilgan. Nodira o‘zbek va tojik tillarida yozgan, Maknuna va Komila taxalluslari bilan ham devon tuzgan, o‘g‘li Muhammad Alixon davrida madrasalar qurdirib, xattot va naqqoshlarni qo‘llab-quvvatlagan. Boborahim Mashrab (1640–1711) Namanganda tug‘ilgan, zulmni qoralagan she’rlari bilan mashhur bo‘lgan va kitobga ko‘ra 1711-yilda o‘limga hukm qilingan. Tarixchilardan Fazliy 1822-yilda «Umarnoma»ni yozgan, Mushrif Isfarangiy «Shohnomayi nusratpayom»ni, Muhammad Hakimxon to‘ra «Muntaxab ut-tavorix»ni, Muhammad Solih «Tarixi jadidayi Toshkand»ni yaratgan. Me’morchilikda Buxorodan binokorlar taklif etilgan; Norbo‘tabiy madrasasi (Madrasayi Mir) va XIX asr birinchi choragida qurilgan Daxmayi Shohon ansambli hozirgacha saqlangan, Xudoyorxon davrida esa Xudoyorxon o‘rdasi qurilgan.

Mashrab 1640–1711Uvaysiy 1779–1845Nodira 1792–18421821, 1822«Majmuai shoiron», «Umarnoma»
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf kitob haftaligi uchun to‘plam tuzdi: har o‘quvchi bitta qisqa maqol yozib berdi. Ular bitta kitobchaga yig‘ildi va oxirida hammasi o‘z yozuvini ko‘rdi.

Kim ishlatadi

Nashriyot xodimlari, kutubxonachilar va muharrirlar yozuvlarni bir to‘plamga tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfdoshlaringizdan uch kishiga bir gaplik sevimli maqolini so‘rab, ro‘yxatga yozing.

Namunalar
«Majmuai shoiron» — 1821-yilda Umarxon topshirig‘i bilan tuzilgan to‘plam.
Nodira 1792–1842: 50 yil yashagan.
Sinfda faoliyat

«Asar–muallif juftligi»: Umarnoma, Muntaxab ut-tavorix, Tarixi jadidayi Toshkand va Zarbulmasalni mualliflari bilan juftlang.

Mashq
1
Nodira necha yil yashagan? (1792–1842)
2
«Umarnoma» asarini kim va qachon yozgan?
3
Nodira xonlik madaniy hayotiga qanday hissa qo‘shgan?
4
Nega Qo‘qonda me’morchilikka Buxorodan binokorlar taklif etilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat uchun o‘g‘it sinoviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →