ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Bobur va Shayboniyxon: Movarounnahr uchun kurash

Darslar 3–4 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
3

Zahiriddin Muhammad Bobur va Muhammad Shayboniyxon munosabatlari

Darslik: 11–13-betlar
MaqsadBobur Mirzoning Samarqand uchun kurashini va Kobulda hokimiyat o‘rnatishini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Bobur Mirzo · Babur Mirza (born 1483 in Andijan)qamal · siegesulh · truce, peace agreementKobul · Kabul
Tushuntirish

Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yil 14-fevralda Andijonda tug‘ildi; otasi Umarshayx Mirzo 1494-yilda halok bo‘lgach, 12 yoshli Bobur Farg‘ona taxtiga o‘tirdi va dastlab ishonchli beklar hamda onasi Qutlug‘ Nigorxonim yordamida davlatni boshqardi. Uning orzusi bobosi Amir Temur poytaxti Samarqandni egallash edi: 1497-yilda u Boysung‘urni 7 oydan ortiq qamal qildi va shaharni oldi, ammo Farg‘onada akasi Jahongir uchun isyon ko‘tarilgach, Andijonga qaytishga majbur bo‘ldi. Samarqandni 1498-yilda Sulton Ali Mirzo egalladi; 1500-yilda Shayboniyxon uni jangsiz oldi, shundan so‘ng Bobur 1500-yil kuzida Samarqandni ikkinchi marta egalladi. 1501-yilda olti oylik qamaldan so‘ng, Husayn Boyqaro va Qashqardagi tog‘asi Sulton Mahmudxondan yordam kelmagach, Bobur Shayboniyxon bilan og‘ir shartli sulh tuzib, Samarqanddan ketdi. 1504-yilda u Kobul viloyatida hokimiyat o‘rnatdi, intizomli qo‘shin tuzdi, Bolo Hisor qal’asini qarorgoh qildi va Bog‘i Bobur kabi bog‘lar yaratdi; 1506-yilda Husayn Boyqaro to‘satdan vafot etgach, temuriyzodalar dushmanga qarshi ittifoq tuza olmadilar.

Samarqand (1-marta) 1497Samarqand (2-marta) 1500–15011483Tug‘ilish1494Farg‘ona taxti1504Kobul
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab shaxmat turnirida bir o‘quvchi birinchi turda yutqazdi. U partiyalarini yozib, xatolarini topdi va keyingi turnirda yaxshiroq o‘ynadi.

Kim ishlatadi

Sportchilar, murabbiylar, tadbirkorlar va ixtirochilar muvaffaqiyatsizlikdan xulosa chiqarib, yangidan urinadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yaqinda yaxshi chiqmagan bir ishni yozing va uni yaxshilash uchun bitta kichik o‘zgarishni belgilang.

Namunalar
Sanalar: 1494 — Andijon taxti; 1497 — Samarqand olindi; 1500 — Shayboniyxon Samarqandda, kuzda Bobur qaytdi; 1501 — sulh va ketish; 1504 — Kobul.
Hozirgi chegaralarSamarqandAndijon (Bobur beklari)Hirot (Husayn Boyqaro)Qashqar (Sulton Mahmudxon)
Sabablar: Bobur uch tomondan yordam kutdi (Hirot, Qashqar, o‘z beklari), lekin yordam kelmadi — shuning uchun Shayboniyxon g‘olib bo‘ldi.
Sinfda faoliyat

«Bobur yo‘li»: xaritada Andijon — Samarqand — Kobul yo‘lini chizing va yo‘l bo‘ylab sanalarni yozing.

Mashq
1
Bobur qachon, qayerda tug‘ilgan va taxtga qanday yoshda o‘tirgan?
2
Bobur 1500–1501-yillarda Samarqandni nega ushlab tura olmadi?
3
1504-yilda Bobur qayerda va qanday ishlarni amalga oshirdi?
4
Nega temuriyzodalar Shayboniyxonga qarshi ittifoq tuza olmadilar?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliB quticha nega o‘tkazib yubordi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →