ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Buxoro xonligining tashqi siyosati

Darslar 12 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
12

Buxoro xonligining tashqi siyosati

Darslik: 38–43-betlar
MaqsadBuxoro xonligining Rossiya, Eron va Hindiston bilan munosabatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
elchi · envoyXuroson · KhorasanMoskva kompaniyasi · Muscovy Companyboj · customs duty
Tushuntirish

Rossiya Qozon (1552) va Ashtarxon (1556) xonliklarini bosib olgach, Volga bo‘yi savdo yo‘llari uning qo‘liga o‘tdi; 1557–1558-yillarda Buxorodan Moskvaga elchi yuborildi, keyinroq Abdullaxon II ham savdo va siyosiy sabablarga ko‘ra Moskva bilan aloqani yaxshilashga intildi. 1558-yilda ingliz «Moskva kompaniyasi» elchisi Antoniy Jenkinson Buxoroga keldi. Sibir xonligi masalasida manfaatlar to‘qnashdi: 1581-yildan Yermak boshchiligidagi rus qo‘shini xonlikka hujum qildi, 1598-yilda esa rus qo‘shini hal qiluvchi g‘alabaga erishdi, Buxoroning Sibirdagi ta’siri tugadi. XVIII asrda Pyotr I davrida Rossiya bosimni kuchaytirdi: 1718-yilda Irtish bo‘yida qal’a-shahar (Semipalatinsk) qurildi, 1721-yilda Florio Beneveni elchi bo‘lib keldi va 1725-yilgacha ma’lumot to‘pladi. Eron bilan kurash asosan Xuroson uchun bo‘ldi: Shayboniyxon, Ubaydullaxon va Abdullaxon II Marv, Nishopur, Mashhad kabi shaharlarni egalladilar, ammo keyin Xuroson Eronga o‘tdi, 1740-yilda esa Eron (Nodirshoh) Buxoro xonligini qaram davlatga aylantirdi. Hindiston boburiylari bilan elchilik va savdo aloqalari bo‘lgan; Abdullaxon II Akbarshohga Eronga qarshi birgalikda harakat qilishni taklif qildi, lekin Akbarshoh rozi bo‘lmadi.

Qozon 1552, Ashtarxon 1556Sibir uchun kurash 1581–1598Beneveni 1721–17251558Jenkinson Buxoroda1718Semipalatinsk
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qo‘shni maktab bilan do‘stlik uchrashuvi o‘tkazish uchun sinf xat yozdi: vaqt, joy va kimlar kelishi. Javob xati kelgach, ikki maktab bir kunda uchrashdi.

Kim ishlatadi

Diplomatlar, tarjimonlar, savdo vakillari va tadbir tashkilotchilari tomonlar o‘rtasida xat va kelishuvlar bilan ishlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Boshqa sinfni qisqa uchrashuvga taklif qilib, uch qatorli xat yozing: nima, qachon, qayerda.

Namunalar
Savdo: XVII asrda Rossiya bilan tovar ayirboshlash taxminan 100 ming rublga yetgan.
Elchilar: 1620-yilda I. Xoxlov Buxoroga kelib, nafaqat savdo, balki xonlikning ahvolini ham o‘rgangan.
Sinfda faoliyat

«Uch yo‘nalish»: Rossiya, Eron, Hindiston bilan munosabatlarni uchta ustunga yozib, har birida bittadan sana va voqea keltiring.

Mashq
1
Nega Abdullaxon II Rossiya bilan aloqani yaxshilashga harakat qildi?
2
Buxoro va Eron o‘rtasida qaysi hudud uchun kurash bo‘lgan va nega?
3
1721–1725-yillarda Florio Beneveni nima bilan shug‘ullangan?
4
Nega Akbarshoh Abdullaxon II taklifiga rozi bo‘lmadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliO‘simlik datchigiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →