Dashti Qipchoqdagi siyosiy vaziyat
Dashti Qipchoq deb Dnepr bo‘ylaridan Sirdaryo va Tyanshan etaklarigacha yoyilgan ulkan dasht atalgan; bu nom arab va fors mualliflarida XI asrdan uchraydi, dashtning o‘rtasidan oqib o‘tgan Ural (Yoyiq) daryosi esa uni g‘arbiy va sharqiy qismga bo‘lgan. 1240-yillarda Chingizxonning nabirasi Botuxon Oltin O‘rdaga (Jo‘ji ulusiga) asos soldi, dashtning sharqiy qismi esa Jo‘jining o‘g‘li Shaybonning avlodlariga tegdi. Shaybon ulusida toj-u taxt kurashi Davlatshayx 1425-yilda vafot etgach kuchaydi; uning o‘g‘li Abulxayrxon qabila sardorlari va ruhoniylar yordamida 1428-yilda «O‘zbek ulusi» davlatiga asos soldi, poytaxti Tura shahri bo‘ldi. 1446-yilda u Sirdaryo bo‘yidagi Sig‘noq, O‘zgan, Suzoq kabi shaharlarni egallab, poytaxtni Sig‘noqqa ko‘chirdi va 1451-yilda temuriyzoda Abu Said Mirzoga Samarqand taxtini olishda yordam berdi. Abulxayrxon 1468-yilda vafot etgach, davlat parchalandi; uning nabirasi Muhammad Shayboniy (1451-yilda tug‘ilgan) Buxoro madrasalarida ilm olib, keyin yollanma qo‘shin tuzdi va 1480-yillarda parokanda qabilalarni birlashtirib, bobosining davlatini qayta tikladi.
Maktab to‘garagida bir o‘quvchi o‘z mahoratini kimdan o‘rganganini strelkalar bilan chizdi: murabbiy, katta jamoa, keyin kichiklar. Zanjirga qarab uslub qayerdan kelgani ko‘rindi va yangi a’zolarga tushuntirish osonlashdi.
Shajara tuzuvchilar, tarixchilar va arxiv xodimlari kim kimdan kelib chiqqanini aniqlaydi, murabbiylar esa mahorat qanday o‘tganini kuzatadi.
Biror mahoratni (rasm, shaxmat, kashta) kimdan o‘rganilganini strelkalar bilan zanjir qilib chizing. Zanjirda kamida uch bo‘g‘in bo‘lsin.
«Vaqt lentasi»: 1428, 1446, 1451, 1468 sanalarini lentaga yozing va har birining ostiga bir gapda voqeani yozib, tartib bilan o‘qing.