Xiva xonligining tashkil topishi
XVI asr boshida Xorazm Husayn Boyqaro davlati tarkibida edi; 1505-yilda Shayboniyxon, 1510-yilda esa Eron hukmdori Shoh Ismoil uni bosib oldi. Safaviylar hukmronligi uzoqqa bormadi: mahalliy aslzodalar, xususan Vazir shahri qozisi Umar qori va Sayid Tisomiddin qattol xalqni kurashga chorladilar. Xorazmliklar taxtga qonuniy maqom berish uchun Dashti Qipchoqdan Shaybon avlodiga mansub Elbarsxonni taklif etdilar va u 1512-yilda taxtga o‘tirdi; poytaxt Vazir shahridan Urganchga ko‘chirildi. Shu yildan Xorazm mustaqil bo‘ldi va keyin Xiva xonligi deb ataldi; bu sulola Arabshoh ibn Po‘lod avlodidan bo‘lgani uchun arabshohiylar deyiladi va taxminan 1720-yillargacha hukmronlik qildi (keyin taxtga boshqa chingiziy sultonlar o‘tqazildi). XVI asr oxiriga kelib qabila boshliqlari amalda mustaqil mulk egalariga aylandi, 1570-yillarda Amudaryo o‘zanini o‘zgartirib Orol tomon oqa boshlagani sababli eski o‘zan atrofidagi yerlar cho‘lga aylandi. Xonlik Buxoro tomonidan bir necha marta bosib olindi: 1537–1538-yillarda Ubaydullaxon, keyin Abdullaxon II, lekin har safar mustaqillik qayta tiklandi.
Maktabda jo‘mrak tomib turardi. O‘quvchilar bir kunda necha stakan suv ketishini taxminan hisoblab, doskaga yozdi. Natijani ko‘rgach, hamma suvni tejash va jo‘mrakni yopish haqida o‘ylab qoldi.
Suv xo‘jaligi xodimlari, ekologlar va dehqonlar suv sarfini hisoblab, tejash yo‘llarini izlaydi.
Bugun suvni nimaga ishlatganingizni sanab yozing va bitta joyda tejash yo‘lini belgilang.
«Xorazm vaqt chizig‘i»: 1505, 1510, 1512, 1537 sanalarini lentaga yozing va har biriga rasm yoki belgi chizing.