Buxoro amirligida ijtimoiy-iqtisodiy hayot
XIX asrda amirlik Zarafshon vodiysi, Qashqadaryo, hozirgi Tojikistonning Panjikent, Hisor va Xo‘jand, shuningdek O‘ratepa hududlarini, hozirgi Afg‘oniston va Turkmanistonning bir qismini o‘z ichiga olgan; kitobda maydoni 200 ming kvadrat kilometr atrofida deb ko‘rsatilgan. Aholi XIX asr birinchi yarmida taxminan 2 million kishi bo‘lib, o‘zbeklar, tojiklar, turkmanlar, qozoqlar, qirg‘izlar, qoraqalpoqlar, forslar, arablar, yahudiylar yashagan. Iqtisodiyotning asosi qishloq xo‘jaligi edi: dehqonchilik sun’iy sug‘orishga tayangan, chig‘irlar suvni baland joyga chiqargan, mehnat qurollari esa oddiy (omoch) bo‘lgan; chorvachilik, ayniqsa qo‘ychilik va qorako‘lchilik rivojlangan. Yer egaligi davlat (amlok), mulk va vaqf shakllarida saqlandi; mang‘itlar davrida suyurg‘ol egalari avvalgi mavqeni yo‘qotdi, tanho keng tarqaldi, dehqon jamoalari tugatilib, ijarachi dehqonlar ko‘paydi. Asosiy soliq xiroj bo‘lib, hosilning katta qismini (kitobga ko‘ra 2/5) olgan; bog‘, poliz va sabzavot yerlaridan tanobona, zakot (mol-mulk qiymatining 2,5 foizi), qo‘sh puli va urush paytida favqulodda soliqlar olingan.
Maktab yarmarkasida o‘quvchilar o‘z mahallasi nomi yozilgan qog‘oz buyumlar tayyorladi, har bir buyumga qaysi sinf yasagani yozilgan edi. Joy nomi va yasovchi nomi buyumni tanib olishga yordam berdi.
Hunarmandlar, savdogarlar va dizaynerlar buyumga joy nomi yoki belgi qo‘yib, uni tanitadi.
Bir narsa uchun (masalan, daftar) o‘zingizning yorlig‘ingizni o‘ylab toping: unda joy nomi va bitta belgi bo‘lsin.
«Soliq va yer»: yer turlari (amlok, mulk, vaqf) va soliq turlarini ikki ro‘yxatga yozing va juftlab bog‘lang.