Qo‘qon xonligining tashkil topishi

Ashtarxoniylar davrida Farg‘ona vodiysi Buxoro xonligi tarkibida edi; XVIII asr boshlarida markaziy hokimiyat zaiflashdi, jung‘orlar vodiyga bostirib kirdi, Sin (Xitoy) imperiyasi ham xavf solardi. Shunday sharoitda ming urug‘i oqsoqollari 1709-yilda Buxoro xonligidan ajralib, hokimiyatni qo‘lga oldilar va Shohruxbiyni taxtga o‘tqazdilar; qarorgoh Tepaqo‘rg‘on bo‘ldi. Dastlab ular xon unvonini olmadilar, Buxoro puli muomalada qoldi, Abulfayzxon Shohruxbiyga «otaliq» unvonini bergan. Uning o‘g‘li Abdurahimbiy Qo‘qon shahrini poytaxtga aylantirdi, Xo‘jand va O‘ratepani qo‘shib oldi; ukasi Abdulkarimbiy (1733–1750) Qo‘qon atrofini devor bilan o‘ratdi, jung‘orlar hujumini (1740, 1745) qaytarishda minglar qipchoq va qirg‘izlar bilan birga kurashdi. Erdonabiy (1751–1762) O‘sh va O‘zganni bo‘ysundirdi, ammo Xitoy hujumi uning hokimiyatini zaiflashtirdi. Norbo‘tabiy (1763–1798) Chustni bo‘ysundirdi, muxolif shahzodalarni turli joylarga hokim qilib tayinladi va 1776-yilda birinchi bo‘lib xonlikning o‘z falsini zarb ettirdi. Qo‘qon xonlari o‘z sulolasini Boburga bog‘lovchi «Oltin beshik» rivoyatidan foydalandilar; bu rivoyat afsona bo‘lib, tarixiy dalil sifatida tasdiqlanmagan.