ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Qo‘ng‘irotlar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi

Darslar 24 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
24

Xiva xonligida qo‘ng‘irotlar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishi. XVIII asr oxiri – XIX asr birinchi yarmida xonlikning siyosiy ahvoli

Darslik: 86–90-betlar
MaqsadQo‘ng‘irotlar sulolasining hokimiyatga kelishi va XIX asr birinchi yarmida Xiva xonligining siyosiy ahvolini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
qo‘ng‘irotlar · QungratsMuhammad Rahimxon I · Muhammad Rahim Khan IOliy Kengash · Supreme CouncilOlloqulixon · Allaquli Khan
Tushuntirish

Parokandalik va doimiy urushlar xalqni xonavayron qildi; kuchli markaziy hokimiyatga ehtiyoj o‘zbeklarning qo‘ng‘irot qabilasini maydonga olib chiqdi. Qo‘ng‘irot yo‘lboshchisi Muhammad Amin 1761-yilda inoq lavozimiga ko‘tarildi, turkman qabilalaridan yengilgach Buxoroga ketdi va Buxoro madadi bilan 1770-yilda qaytib kelib hokimiyatni qo‘lga oldi. Muhammad Amin (1770–1790) va uning o‘g‘li Avaz (1790–1804) inoq unvonida boshqardi, 1804-yilda Avazning o‘g‘li Eltuzar xon unvonini oldi va qo‘ng‘irotlar sulolasining rasmiy hukmronligi shu yildan hisoblanadi; sulola 1920-yilgacha hukmronlik qildi. Muhammad Rahimxon I (1806–1825) turkman qabilalarini bo‘ysundirdi, 1811-yilda qoraqalpoqlar ham bo‘ysundirildi, «xon navkarlari» muntazam qo‘shinini tuzdi, bojxona va zarbxona tashkil etdi, 1809-yilda oltin tanga zarb qilindi va xon huzurida Oliy Kengash ta’sis etildi. Olloqulixon (1825–1842) yangi kanallar qazdirdi, Toshhovli saroyi, madrasa, karvonsaroy va tim qurdirdi, Xiva atrofini devor bilan o‘rattirdi, turkman va qoraqalpoqlar qo‘zg‘olonlarini shafqatsizlik bilan bostirdi.

Rahimxon I 1806–18251761Inoq lavozimi1770Hokimiyatni oldi1804Eltuzar xon1825–1842Olloqulixon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

To‘rt o‘quvchi guruh loyihasining har bir qismini alohida varaqda yozdi va yakuniy matn bir-biriga mos kelmadi. Ular bitta o‘quvchini tanlab, barcha qismlarni bir daftarga yig‘ib tahrirlashni topshirdi. Matn yaxlit chiqdi.

Kim ishlatadi

Muharrirlar, loyiha rahbarlari va bosh hisobchilar bir ishning barcha qismlarini bir joyga yig‘adi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stlaringiz bilan qisqa hikoya yozing: har biringiz bittadan gap yozsin, keyin bittangiz hammasini bir daftarga yig‘ib o‘qib bersin.

Namunalar
Qo‘ng‘irotlar yo‘li: 1761 inoq; 1770 hokimiyat; 1804 Eltuzar xon; 1806–1825 Rahimxon I; 1825–1842 Olloqulixon.
Oliy Kengash —haftada birmajlisKichik Kengash —kundalik ishlarXon
Oliy Kengash haftada bir majlis o‘tkazgan; kundalik ishlar uchun Kichik Kengash bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

«Islohot jadvali»: Rahimxon I ning ma’muriy, soliq va pul islohotlarini uch ustunda yozing.

Mashq
1
Qo‘ng‘irotlar nega hokimiyatga kelishdi?
2
Rahimxon I qanday islohotlar o‘tkazdi?
3
Muhammad Amin inoq va Avaz inoq jami necha yil boshqargan? (1770–1790, 1790–1804)
4
Nega qo‘ng‘irotlar dastlab chingiziy xonlarni taxtda saqlab turishgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘chat uchun iliq to‘shamaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →