Abdullaxon II davrida Buxoro xonligining yuksalishi
Abdullaxon II 1534-yilda tug‘ilgan, Miyonqol hokimi Iskandarxonning o‘g‘li edi. Buxoro yaqinidagi Jo‘ybor shayxlari — Muhammad Islom va uning avlodlari — unga katta yordam berdi; ular katta nufuz va yerlarga ega bo‘lib, Buxoroda shayxulislom lavozimida ham xizmat qildilar. 1556-yildan boshlab u Karmana, Shahrisabz, Buxoro, so‘ng Samarqand, Toshkent, Farg‘ona kabi hududlarni qurol kuchi bilan bo‘ysundirdi; dastlab xon sifatida otasi Iskandarxon turdi, 1583-yilda esa Abdullaxon II rasman xon deb e’lon qilindi. XVI asr oxirida uning davlati Movarounnahr, Xorazm va Xurosonning sharqiy qismini birlashtirdi, Rossiyada uni «Buyuk Buxoro» deb atashgan. Bu birlashuv qattiq choralar bilan amalga oshdi: u markazga qarshi chiqqan sultonlarni, hatto qarindoshlarini ham ayamadi, shunga qaramay, taxt masalasida o‘g‘li Abdulmo‘min bilan kelisha olmadi. 1598-yilda u vafot etgach, Abdulmo‘min o‘sha yili o‘ldirildi, Shoh Abbos Xurosonni egalladi, Xorazm mustaqil bo‘lib oldi va 1601-yilda shayboniylar sulolasi tugadi.
«Xaritada davlat»: Abdullaxon II davlatiga kirgan hududlarni bir rangda, 1598-yildan keyin yo‘qolganlarini boshqa rangda belgilang.