ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Abdullaxon II davrida Buxoro xonligining yuksalishi

Darslar 6 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
6

Abdullaxon II davrida Buxoro xonligining yuksalishi

Darslik: 19–21-betlar
MaqsadAbdullaxon II davrida davlat birlashuvi, uning kengayishi va shayboniylar sulolasining tugashini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
markazlashgan davlat · centralized stateshayxulislom · Shaykh al-Islam (chief religious official)Abdullaxon II · Abdullah Khan IIJo‘ybor shayxlari · the Juybari shaykhs
Tushuntirish

Abdullaxon II 1534-yilda tug‘ilgan, Miyonqol hokimi Iskandarxonning o‘g‘li edi. Buxoro yaqinidagi Jo‘ybor shayxlari — Muhammad Islom va uning avlodlari — unga katta yordam berdi; ular katta nufuz va yerlarga ega bo‘lib, Buxoroda shayxulislom lavozimida ham xizmat qildilar. 1556-yildan boshlab u Karmana, Shahrisabz, Buxoro, so‘ng Samarqand, Toshkent, Farg‘ona kabi hududlarni qurol kuchi bilan bo‘ysundirdi; dastlab xon sifatida otasi Iskandarxon turdi, 1583-yilda esa Abdullaxon II rasman xon deb e’lon qilindi. XVI asr oxirida uning davlati Movarounnahr, Xorazm va Xurosonning sharqiy qismini birlashtirdi, Rossiyada uni «Buyuk Buxoro» deb atashgan. Bu birlashuv qattiq choralar bilan amalga oshdi: u markazga qarshi chiqqan sultonlarni, hatto qarindoshlarini ham ayamadi, shunga qaramay, taxt masalasida o‘g‘li Abdulmo‘min bilan kelisha olmadi. 1598-yilda u vafot etgach, Abdulmo‘min o‘sha yili o‘ldirildi, Shoh Abbos Xurosonni egalladi, Xorazm mustaqil bo‘lib oldi va 1601-yilda shayboniylar sulolasi tugadi.

Hozirgi chegaralarBuxoroShahrisabzSamarqandToshkentFarg‘ona
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab to‘garaklari zalga o‘z jadvali bilan kelib, tez-tez to‘qnashardi. Bitta umumiy haftalik jadval osilgach, to‘qnashuvlar tugadi va hamma o‘z vaqtida mashq qildi.

Kim ishlatadi

Dispetcherlar, maktab o‘quv bo‘limi xodimlari va tadbir tashkilotchilari ko‘p tomonning vaqtini bir jadvalga birlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uch xil mashg‘ulot uchun bitta umumiy haftalik jadval tuzing, ular bir-biriga to‘qnashmasin.

Namunalar
1556Amalda hokimiyatda1583Rasman xon1598Vafoti1601Sulola tugadi
Sanalar: 1556 — Abdullaxon II amalda hokimiyatda; 1583 — rasman xon; 1598 — vafoti; 1601 — sulola tugashi.
Davlat chegarasi: Sirdaryo va Farg‘onadan Xurosonning sharqiy qismigacha, shimolda Toshkent-Turkiston hududlarigacha.
Sinfda faoliyat

«Xaritada davlat»: Abdullaxon II davlatiga kirgan hududlarni bir rangda, 1598-yildan keyin yo‘qolganlarini boshqa rangda belgilang.

Mashq
1
Abdullaxon II qachon rasman xon deb e’lon qilindi va nega bu kech bo‘ldi?
2
Jo‘ybor shayxlari Abdullaxon II ga qanday yordam berdilar?
3
Abdullaxon II vafotidan keyin qaysi hududlar yo‘qotildi?
4
Nega Abdullaxon II ning markazlashtirish siyosati uzoq davom etmadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar uchun chaqmoq o‘lchagichiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →