Orqada qolish sabablari va yakuniy takrorlash

G‘arbiy Yevropada XVI asr o‘rtalaridan manufakturalar paydo bo‘ldi, XVIII asrning ikkinchi yarmida esa bug‘ mashinasi ixtiro qilinib, fabrika-zavodlar, parovoz va temir yo‘llar vujudga keldi. Bu o‘zgarishlar dunyoda notekis kechdi; kitobga ko‘ra o‘zbek davlatlari bu jarayondan chetda qoldi. Sabablar sifatida mamlakatning uch davlatga bo‘linishi, urush va ichki nizolar, boshqaruvning o‘zgarmagani, yerga egalikning eskicha usuli, og‘ir soliqlar, dehqonchilikning an’anaviy darajasi, sanoat va konchilikka e’tibor berilmagani va yagona ichki bozor bo‘lmagani ko‘rsatiladi. Oqibatda iqtisodiy qoloqlik, harbiy zaiflik va siyosiy beqarorlik kuchaydi; bu holat Rossiya imperiyasining Markaziy Osiyoni bosib olishiga qulay sharoit yaratgan, deb yozilgan. Muallifga ko‘ra qaramlik 1991-yil 31-avgustgacha davom etgan. Tarixchilar bunga ichki sabablar bilan birga tashqi omillarni ham qo‘shadi, shuning uchun voqeaga bir tomonlama emas, sabablar majmuasi sifatida qarash kerak.