ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Qo‘qon xonligining tashqi siyosati

Darslar 37 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
37

Qo‘qon xonligining tashqi siyosati

Darslik: 137–141-betlar
MaqsadQo‘qon xonligining Xitoy, Buxoro, Usmonli davlati va Rossiya bilan munosabatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Sharqiy Turkiston · Eastern Turkestanshartnoma · treatyelchi · envoyistehkom · fortification
Tushuntirish

XVIII asr o‘rtalarida Xitoy (Sin imperiyasi) 1755–1759-yillarda Sharqiy Turkistonni bo‘ysundirdi; Erdonabiy davrida Qo‘qon bu kuchli qo‘shni bilan og‘ir shartnoma imzolab, uning qaramligini tan olishga majbur bo‘ldi. Madalixon davrida Qo‘qon 1825-yilda Qashqar aholisining kurashini qo‘llab-quvvatladi; Xitoy 1829-yilda qo‘qonlik savdogarlarni haydadi, Yusufxo‘ja esa Qashqarni egallab, keyin mag‘lub bo‘ldi va kitobga ko‘ra 70 ming uyg‘ur oilasi Farg‘onaga ko‘chib keldi. Kitobga ko‘ra 1832-yilda Pekinda shartnoma tuzildi: Qo‘qon savdogarlari bojsiz savdo qilish huquqini oldi va Qo‘qon u yerda boj yig‘ish huquqini ham oldi. Buxoro bilan munosabatlar doim keskin edi, chunki Qo‘qon hududi bir paytlar Buxoro tarkibida bo‘lgan va Buxoro o‘zini yetakchi deb hisoblagan; Umarxon davrida Buxoro amiri Haydar Usmonli sultoni Mahmud II ga shikoyat yozdi, sulton esa Qo‘qonni mustaqil davlat sifatida tan oldi. Madalixon 1831-yilda Rossiyaga elchi yubordi, ammo natija bo‘lmadi; 1842-yilda yana elchilik yuborildi, biroq Buxoro hujumi uni samarasiz qildi. Keyinroq Rossiya Raim istehkomi kabi chegara qal’alarini qurdi va Oqmasjidni egalladi.

YilVoqea
1755–1759Xitoy Sharqiy Turkistonni bo‘ysundirdi
1825Qashqar xalqi kurashini qo‘llash
1829Qo‘qon savdogarlari haydaldi
1831Rossiyaga elchi
1832Pekin shartnomasi
1842Rossiyaga yana elchilik
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf boshqa maktabga mehmon bo‘ldi. O‘quvchilar u yerdagi qoidalarni oldindan so‘rab bilib oldi, shuning uchun hech qanday tushunmovchilik bo‘lmadi.

Kim ishlatadi

Sayohatchilar, savdo vakillari va chet elga boradigan sportchilar mezbon joyning qoidalarini oldindan o‘rganadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yangi joyga (masalan, boshqa sinf yoki kutubxona) borishdan oldin u yerdagi qoidalarni bir kishidan so‘rab, uch qatorga yozing.

Namunalar
Qo‘qon–Xitoy bojsiz savdo shartnomasi: 1832-yil (kitobga ko‘ra).
1831-yildagi elchilik 1842-yildagidan 11 yil oldin bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

«Munosabatlar jadvali»: Xitoy, Buxoro, Usmonli davlati va Rossiya bilan munosabatlarga ikkitadan voqea yozing.

Mashq
1
Madalixon Rossiyaga ikki elchilik orasidagi farq necha yil (1831 va 1842)?
2
Nega 1829-yilda Xitoy qo‘qonlik savdogarlarni haydadi?
3
Nega Buxoro bilan munosabat doim keskin bo‘lgan?
4
Usmonli sultoni Mahmud II Qo‘qonga nisbatan qanday qaror qildi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobo-buvilar uchun kitobchaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →