Qo‘qon xonligining tashqi siyosati
XVIII asr o‘rtalarida Xitoy (Sin imperiyasi) 1755–1759-yillarda Sharqiy Turkistonni bo‘ysundirdi; Erdonabiy davrida Qo‘qon bu kuchli qo‘shni bilan og‘ir shartnoma imzolab, uning qaramligini tan olishga majbur bo‘ldi. Madalixon davrida Qo‘qon 1825-yilda Qashqar aholisining kurashini qo‘llab-quvvatladi; Xitoy 1829-yilda qo‘qonlik savdogarlarni haydadi, Yusufxo‘ja esa Qashqarni egallab, keyin mag‘lub bo‘ldi va kitobga ko‘ra 70 ming uyg‘ur oilasi Farg‘onaga ko‘chib keldi. Kitobga ko‘ra 1832-yilda Pekinda shartnoma tuzildi: Qo‘qon savdogarlari bojsiz savdo qilish huquqini oldi va Qo‘qon u yerda boj yig‘ish huquqini ham oldi. Buxoro bilan munosabatlar doim keskin edi, chunki Qo‘qon hududi bir paytlar Buxoro tarkibida bo‘lgan va Buxoro o‘zini yetakchi deb hisoblagan; Umarxon davrida Buxoro amiri Haydar Usmonli sultoni Mahmud II ga shikoyat yozdi, sulton esa Qo‘qonni mustaqil davlat sifatida tan oldi. Madalixon 1831-yilda Rossiyaga elchi yubordi, ammo natija bo‘lmadi; 1842-yilda yana elchilik yuborildi, biroq Buxoro hujumi uni samarasiz qildi. Keyinroq Rossiya Raim istehkomi kabi chegara qal’alarini qurdi va Oqmasjidni egalladi.
| Yil | Voqea |
|---|---|
| 1755–1759 | Xitoy Sharqiy Turkistonni bo‘ysundirdi |
| 1825 | Qashqar xalqi kurashini qo‘llash |
| 1829 | Qo‘qon savdogarlari haydaldi |
| 1831 | Rossiyaga elchi |
| 1832 | Pekin shartnomasi |
| 1842 | Rossiyaga yana elchilik |
Sinf boshqa maktabga mehmon bo‘ldi. O‘quvchilar u yerdagi qoidalarni oldindan so‘rab bilib oldi, shuning uchun hech qanday tushunmovchilik bo‘lmadi.
Sayohatchilar, savdo vakillari va chet elga boradigan sportchilar mezbon joyning qoidalarini oldindan o‘rganadi.
Yangi joyga (masalan, boshqa sinf yoki kutubxona) borishdan oldin u yerdagi qoidalarni bir kishidan so‘rab, uch qatorga yozing.
«Munosabatlar jadvali»: Xitoy, Buxoro, Usmonli davlati va Rossiya bilan munosabatlarga ikkitadan voqea yozing.