ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · O‘zbekiston tarixi

Buxoro amirligining tashqi siyosati

Darslar 20 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, G. Jo‘rayeva, N. Norqulov. O‘zbekiston tarixi (XVI asrdan XIX asr o‘rtalarigacha), 8-sinf. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2019 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr)
20

Buxoro amirligining tashqi siyosati

Darslik: 71–75-betlar
MaqsadAmirlikning Rossiya va Buyuk Britaniya bilan munosabatlarini, ularning raqobatini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
elchilik · embassyraqobat · rivalryekspeditsiya · expeditionQrim urushi · Crimean War
Tushuntirish

Mang‘it amirlari tashqi siyosatda Markaziy Osiyodagi o‘zbek davlatlari orasida yetakchilikka intildilar, Xurosonda mustahkamlanishni istadilar, Rossiya va boshqa mamlakatlar bilan savdoni rivojlantirdilar hamda musulmonlarning Astraxon orqali haj qilishini ta’minlashga harakat qildilar. XVIII asr oxirida elchi Ernazarbiy Rossiyaga ikki bor bordi, Astraxonda jome masjidi qurilishiga va hojilar uchun yo‘l kafolatiga erishdi; Yekaterina II Buxoroda madrasa qurish uchun mablag‘ ajratgan va u Ernazarbiy madrasasi deb ataladi. 1797-yilda Shohmurod Polvonquli qurchini Eronga qarshi birgalikda harakat qilish taklifi bilan yubordi, ammo Rossiya rozi bo‘lmadi. Nasrullo davrida elchilar bojlarni kamaytirish, tog‘-kon mutaxassislari va qurol sotish masalalarini ko‘tardi; 1858-yilda polkovnik Ignatyev boshchiligidagi elchilik amirlikning mustaqil davlat maqomidagi oxirgi elchiligi bo‘ldi. XIX asr boshlarida Buyuk Britaniya Hindiston orqali ta’sirini kengaytirish uchun Murkford (1825) va Byorns (1832) ekspeditsiyalarini yubordi, 1839-yilda Afg‘onistonga qarshi harbiy harakat boshlandi; Rossiya esa Qrim urushidagi mag‘lubiyatdan keyin Markaziy Osiyoning strategik ahamiyatini yaqqol his qildi, bu raqobat mintaqani kelgusida bosib olish uchun sharoit tayyorladi.

1797Polvonquli elchiligi1825Murkford1832Byorns1839Afg‘onistonga yurish1858Ignatyev elchiligi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Boshqa maktabga borgan o‘quvchilar u yerda nimani ko‘rganini daftarga yozdi va sinfda aytib berdi. Yozuvlar bo‘lgani uchun ma’lumot aniq chiqdi va hech kim bir-birining gapini chalkashtirmadi.

Kim ishlatadi

Muxbirlar, tadqiqotchilar, sayohatchilar va elchixona xodimlari kuzatganlarini yozib boradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun maktabda ko‘rgan uchta narsani joyi va vaqti bilan qisqa yozib qo‘ying.

Namunalar
Sanalar: 1797 Polvonquli; 1825 Murkford; 1832 Byorns; 1839 Afg‘oniston; 1858 Ignatyev.
Ernazarbiy: Astraxonda jome masjidi va haj yo‘li kafolati; Buxoroda Ernazarbiy madrasasi.
Sinfda faoliyat

«Elchi sifatida»: ikki guruh bo‘lib, Rossiya va amirlik elchisi rolida muzokara savollarini tuzing.

Mashq
1
Ernazarbiy elchiligi qanday natijalarga olib keldi?
2
Nega Buyuk Britaniya O‘rta Osiyoga ekspeditsiyalar yubordi?
3
1858-yilgi Ignatyev elchiligi nimasi bilan alohida?
4
Nega Rossiya O‘rta Osiyoga bosqinchilik siyosatini kuchaytirgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliIliq quti: ferment tajribasi uchun izolyatsiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →