Buxoro amirligida harbiy ish
Ashtarxoniylar taqdirini ko‘rgan amirlar muntazam qo‘shinning zarurligini tushundilar, ammo XVIII asr oxirigacha qo‘shin qora cherik bo‘lib qoldi: urush paytida tinch aholidan yig‘ilib, tinchlik o‘rnatilgach uylariga qaytarilgan. Muntazam qo‘shin tuzishni Amir Haydar boshladi, ishni Amir Nasrullo 1837-yilgi harbiy islohot bilan yakunladi: sarboz (piyoda), navkar (otliq) va to‘pchi askarlar tashkil qilindi, dastlab 800 sarboz va 250 to‘pchi bo‘lgan. Askarlar uchun maxsus kiyim joriy etilib, Buxoro chetida 800 uydan iborat Sarbozxona qurildi; muntazam qo‘shin askarlariga maosh to‘landi va soliqlardan ba’zi imtiyozlar berildi. Qo‘shinning oliy qo‘mondoni amir, undan keyin harbiy vazir (to‘pchiboshi) turgan; lavozimlar pansodboshi, yuzboshi, ellikboshi, o‘nboshi, garnizon boshlig‘i to‘qsoba, qarorgoh boshlig‘i naqib va qozi askar, muftiy askar, muhtasiblarni o‘z ichiga olgan. Qurol-yarog‘ XIX asrning birinchi yarmida sifat jihatidan past edi: piltamiltiq, to‘pponcha, nayza va egri qilich ishlatilgan; to‘plar Samarqandda quyilgan, porox Qarshida tayyorlangan.
Maktab terma jamoasi faqat musobaqa oldidan yig‘ilgani uchun chalkashib ketdi. Haftasiga ikki marta muntazam mashq qilgan jamoa esa o‘z o‘rnini aniq bilar edi.
Sportchilar, musiqachilar, tez yordam xodimlari va o‘t o‘chiruvchilar muntazam mashq qilib tayyor turadi.
Bugun bitta kichik ko‘nikmani (masalan, tez yozish) 5 daqiqa mashq qiling va natijani yozib qo‘ying.
«Qo‘shin ko‘rigi»: sinfni sarboz, navkar, to‘pchi, qo‘mondon guruhlariga bo‘ling va har guruh vazifasini tushuntirsin.