☰ Mundarija · Ona tili

Beruniy matni; uyushiq va ajratilgan bo‘laklar mustahkamlash

Darslar 76–78 · 3 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
78

Nazorat ishi va tahlili

Darslik: 135–136-betlar
MaqsadNazorat ishi va uning tahlili; Ezopning «Sa’va» masali va «Me’mor Sinon tadbiri» latifasi.
Yangi so‘zlar
sa’va · a songbirdtanbeh · reprooftadbir · measure, stratagemchurvaqa · kid, child
Tushuntirish

Nazorat ishi matnlar bilan ishlash va yozma bayon qilishni o‘z ichiga oladi. «Sa’va» masalida qafasdagi qush kechasi sayraydi; ko‘rshapalak sababini so‘raydi. Sa’va kunduz sayrab yurib to‘rga tushgani uchun endi ehtiyot bo‘lganini aytadi. Ko‘rshapalak esa: «Avval ehtiyot bo‘lishing kerak edi, endi esing kirganining foydasi yo‘q», deydi. «Me’mor Sinon tadbiri» latifasida bolalar minora qiyshaygan deb ko‘rsatadi; me’mor arqon bilan minorani tortirgan bo‘ladi va shu bilan bolalarning mish-mish tarqatishining oldini oladi. Tahlilda sabablarni yozma bayon qilish, hayvonlarning xatti-harakati orqali ichki qiyofasini tasvirlash va matnga yangi sarlavhalar topish bajariladi. Latifa me’morning zukkoligini (yoki hiylasini) ko‘rsatadi: bu haqda munosabat bildirishda fikringizni asoslang.

Namunalar
Sarlavhalar: «Kech tushungan aql», «Qafasdagi qo‘shiq», «Ehtiyotkorlik kerak».
Sabab: Sa’va avval ehtiyotsiz edi — to‘rga tushdi — keyin faqat kechasi sayraydi.
Sinfda faoliyat

Munozara: Me’mor Sinon zukkomi yoki firibgarmi? Ikki jamoa asoslab bahs yuritadi.

Mashq
1
«Sa’va» masalida sa’va nega kechasi sayraydi?
2
Ko‘rshapalak maslahati nimani bildiradi?
3
Me’mor nima uchun minorani arqon bilan torttirdi?
4
Me’morning xatti-harakatiga o‘z munosabatingizni 2 gapda bildiring.