ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sodda gap bo‘laklari; Avloniyning «Afv» parchasi

Darslar 32–33 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
33

Mumtoz matn va lug‘atlar bilan ishlash

Darslik: 51-bet
MaqsadAbdulla Avloniyning «Turkiy guliston yoxud axloq» asaridagi «Afv» parchasi bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
afv · forgivenessuzr · excuse, apologyqusur · faultmag‘firat · pardon
Tushuntirish

Abdulla Avloniy (1878–1934) — jadid ma’rifatparvari, shoir va muallim; uning «Turkiy guliston yoxud axloq» kitobi (1913) yaxshi va yomon xulqlar haqida. Parchada afv, ya’ni kechirish, eng go‘zal xulqlardan biri ekani aytiladi. Kimdir xatosini tan olib, uzr so‘rasa, uni kechirish kerak, chunki ulug‘lik o‘ch olishda emas, kechira bilishda namoyon bo‘ladi. Muallif ikki kishi misolida ko‘rsatadiki, o‘ch olinsa, yomonlik ikki barobar ko‘payadi, kechirilsa, ikkalasi ham xotirjam bo‘ladi. Matnda eskirgan shakllar bor: kechurmak — kechirmoq, ila — bilan, o‘kunub — afsuslanib. Ularni hozirgi shaklga keltirib o‘qing.

Eski shaklHozirgi
uzr aytsa, afv qiluruzr so‘rasa, kechiradi
ilabilan
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Eski usulda yozilgan matnni zamonaviy tilda qayta aytish tarjimaga o‘xshaydi: ma’no saqlanadi, so‘zlar yangilanadi.

Kim ishlatadi

Tarjimonlar, tarixchilar va muharrirlar eski matnni hozirgi tilga moslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Eski maqol yoki gapni oling va uni hozirgi so‘zlar bilan o‘zingizcha ayting.

Namunalar
Zamonaviylashtirish: «Uzr aytsa, afv qilur» → «Uzr so‘rasa, kechiradi.»
Sinonim qatori: kechirmoq — afv etmoq; maqtamoq — olqishlamoq; xafa — g‘amgin.
Sinfda faoliyat

Sinonim zanjiri: «xafa, kechirmoq, maqtamoq, yomon» so‘zlariga sinonimlarni lug‘atdan topib, zanjirni davom ettiring.

Mashq
1
Parchaga ko‘ra, afv nima va nega afzal?
2
«Kechurmak» va «o‘kunub» so‘zlarining hozirgi shaklini ayting.
3
«Uzr», «qusur» so‘zlariga sinonim topib, gapda qo‘llang.
4
Nima uchun afv qilish kuchli kishilarning belgisi hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzlash signalizatsiyasi: 3 volt, to‘rt elementHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →