ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Gapning ifoda maqsadi va mumtoz matn

Darslar 25–26 · 2 ta dars · M. Qodirov, H. Ne’matov, M. Abduraimova, R. Sayfullayeva, B. Mengliyev. Ona tili 8-sinf, 4-nashr. Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
26

Mumtoz matn va lug‘atlar bilan ishlash

Darslik: 42-bet
MaqsadNavoiyning «Talab vodiysi» davomini ifodali o‘qish va lug‘at bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
pil · elephantpalang · tigerajdaho · dragonmo‘r · ant
Tushuntirish

«Talab vodiysi» parchasining davomida izlovchi yo‘lida uchraydigan to‘siqlar jonli tasvirlar bilan beriladi: jahldor fil, yo‘lbars, ajdaho, hatto cho‘loq chumoli. Mazmuni shuki, maqsadga qat’iy intilgan kishi bu xavflardan qo‘rqmasligi va ularni yengishi kerak. Mumtoz matnda eski so‘zlar ko‘p: pil — fil, palang — yo‘lbars, mo‘r — chumoli, lang — cho‘loq. Matnni ikki bosqichda o‘rganamiz: avval she’riy shaklda aruz ritmiga mos ifodali o‘qiymiz, so‘ng har bir bandni nasriy bayon qilamiz. Davomini oldingi qism bilan taqqoslab, vodiy haqida o‘z xulosangizni yozing.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ovoz chiqarib o‘qiganda to‘xtash va ohang matnni tushunarli qiladi. Notanish so‘zlar lug‘ati bor matn ham shu tarzda o‘qiladi.

Kim ishlatadi

Diktorlar, audiokitob o‘qiydiganlar va o‘qituvchilar matnni ifodali o‘qiydi.

Bugun sinab ko‘ring

Qisqa bir xatboshini ovoz chiqarib ikki marta o‘qing: birinchi marta tez, ikkinchi marta to‘xtash va ohang bilan.

Namunalar
Nasriy bayon (namuna): «Yo‘lingda dahshatli jonivor chiqsa ham, maqsad yo‘lidan qaytma.»
O‘z gapimiz bilan: eski «pil» — hozirgi «fil»; eski «lang» — hozirgi «cho‘loq».
Sinfda faoliyat

Uch guruh: biri she’riy ifodali o‘qiydi, ikkinchisi nasriy bayon qiladi, uchinchisi lug‘atdagi so‘zlar sonini sanaydi; eng ko‘p to‘g‘ri eslagan guruh yutadi.

Mashq
1
«Pil», «palang», «mo‘r» so‘zlarining hozirgi shakli va ma’nosi?
2
Parchadagi tasvirlar (fil, yo‘lbars, ajdaho) nimani anglatadi?
3
Mumtoz matnni nasriy bayon qilishda qanday ishlash kerak?
4
Nima uchun ikki qism mazmunini taqqoslash foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMotor xavfsizlik qoidalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →