O‘zbekistonning tabiiy sharoiti va tabiiy boyliklari
Tabiiy sharoit — ishlab chiqarish va hayot kechiradigan joyning tabiiy xususiyatlari: relyef, iqlim, sho‘rxok yerlar, cho‘llar va boshqalar. Tabiiy boyliklar esa bevosita ishlab chiqarishga jalb qilinadigan, uning xomashyo va energiya bazasini tashkil etuvchi tabiat ne’matlaridir. Tog‘ relyefi, sho‘rxoklar va jarliklar hududni o‘zlashtirishni qiyinlashtiradi, qurg‘oqchil yillarda esa daryolar suvi kamayadi; fan-texnika bu bog‘liqlikni kamaytirmoqda. Boyliklar uch guruhga bo‘linadi: tiklanmaydigan (neft, gaz, ko‘mir, ruda kabi foydali qazilmalar), tiklanadigan (suv, unumdor tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosi, havo) va tugamaydigan (quyosh energiyasi, agroiqlimiy boylik). Tiklanmaydigan boyliklardan ogilona foydalanish uchun konlarni to‘liq qazib olish, atrof-muhitni buzmaslik, barcha qimmatli moddalardan foydalanish, geologik qidiruvni davom ettirish va resursni tejaydigan texnologiyani qo‘llash kerak.
Quruq yilda maktab bog‘iga suv olib keladigan ariqda suv kamayadi. Sinf suvni faqat eng muhtoj ko‘chatlarga beradi. Tabiiy sharoit yildan yilga o‘zgaradi, tiklanuvchi resurs ham yetishmay qolishi mumkin.
Agronom ekin joyini tanlaydi, geolog yer osti boyliklarini izlaydi, loyihachi tabiiy sharoit va resurslarni hisobga olib reja tuzadi.
Uyingiz yoki maktabdagi suv qayerdan kelishini o‘ylang va juda quruq yilda unga nima bo‘lishi mumkinligini ikki qatorda yozing.
«Boylik kartochkalari»: har bir o‘quvchi tasodifiy boylikni (gaz, suv, tuproq, quyosh, oltin) oladi va sinfdagi uch guruhdan qaysi biriga tegishli ekanini aytib joylashtiradi.