Oziq-ovqat sanoati
Oziq-ovqat sanoati dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarini qayta ishlash asosida shakllangan, uning korxonalari joylashuvini xomashyoning xususiyati belgilaydi. Xomashyo tez buziladigan, chiqindisi ko‘p yoki uzoqqa tashishga chidamsiz bo‘lsa (sabzavot, meva, go‘sht, sharbat, konserva, qand), korxona xomashyo yetishtiriladigan joyda quriladi. Un-yorma korxonalarida bug‘doy qayta ishlanadi; ular g‘alla yetishtiriladigan joyda ham, yirik shaharlarda ham uchraydi. O‘simlik moyi asosan paxta tozalash zavodlarida ajratilgan chigitdan olinadi, shu sababli yog‘-moy korxonalari xomashyo yaqinida va aholi zich joylarda joylashgan. Zamonaviy muzlatkichli transport go‘shtni uzoqqa tashish imkonini beradi, shuning uchun go‘sht kombinatlari ko‘p iste’mol qilinadigan yirik shaharlarda (Toshkent, Andijon, Namangan, Farg‘ona kabi) ishlaydi. Non, makaron, qandolat korxonalari yirik aholi punktlarida quriladi. Choy qadoqlash fabrikalari Samarqand va Toshkentda, mineral suv zavodlari yirik shaharlarda bor. Hozir oziq-ovqat sanoati mashinasozlik, energetika va kimyo bilan chambarchas bog‘liq: mahsulot tannarxida mashina va yoqilg‘i xarajati ulushi oshmoqda. Joylashuvni uch narsa belgilaydi: iste’molchi (aholi soni va joylashuvi), xomashyo manbayi va tayyor mahsulotni tashish sharoiti. Xomashyo va iste’mol hamma joyda bo‘lgani uchun tarmoq hamma joyda tarqalgan.
Qishloqda sut yig‘ish punktiga fermerlar ertalab sutni olib keladi, keyin maxsus mashina uni yaqin sut zavodiga olib ketadi. Sut tez buzilgani uchun uzoqqa tashilmaydi. Oziq-ovqat korxonalari shu tarzda xomashyoga yaqin joylashadi.
Sut zavodi texnologi mahsulotni qayta ishlaydi, haydovchi sutni sovutgichli mashinada tashiydi, sanitariya nazoratchisi sifatni tekshiradi.
Uyingizdagi yoki do‘kondagi tez buziladigan bitta mahsulotni tanlab, uni yaqin joyda tayyorlash nega afzal bo‘lishini ikki jumlada yozing.
«Xomashyo yoki iste’molchi?»: kartochkalardagi korxonalar (konserva, un, non, go‘sht kombinati) xomashyo yoki iste’molchi yaqiniga joylashtiriladi va asoslanadi.