O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi nimani o‘rganadi?
Tabiiy geografiya tabiatni o‘rganadi, iqtisodiy va ijtimoiy geografiya esa odamlarning hayoti, xo‘jaligi va ishlab chiqarishning joylar bo‘yicha farqini o‘rganadi. U aholi faoliyati hududda qanday tashkil etilganini ham alohida mamlakat, ham butun dunyo miqyosida ko‘radi. 8-sinfda biz O‘zbekiston xo‘jaligi va aholisini tabiiy sharoit bilan bog‘lab o‘rganamiz. Zavod, shifoxona yoki maktab o‘ylanmay, tasodifiy joyga qurilsa, odamlar uzoq yo‘l yuradi, mablag‘ va vaqt behuda ketadi. Mehnat unumdorligi ishchi bilan mashinalar, energiya, xomashyo qanchalik ta’minlangani va uning yashash hamda dam olish sharoitlariga bog‘liq. Xomashyo, yoqilg‘i va ishchi kuchi bir-biriga yaqin bo‘lsa, ishlab chiqarish samarali bo‘ladi, lekin bunday qulaylik kam uchraydi. Shuning uchun korxonalarni joylashtirishni oldindan rejalashtirish kerak. Raqamlar va hatto joy nomlari ham o‘zgarib turadi, shu sabab yangi ma’lumotlarni kuzatib borish kerak.
Mahalla yig‘inida yangi bolalar maydonchasi qayerga qurilishi muhokama qilinadi: maktab yaqiniga, ko‘p bola yashaydigan joyga, gavjum yo‘ldan uzoqroqqa. Ular qancha kishiga foyda tegishi, xavfsizlik va xarajatni solishtiradi. Zavod joylashtirishda ham xuddi shunday omillar hisobga olinadi.
Shahar rejalashtiruvchisi yangi obyektlar o‘rnini tanlaydi, tadbirkor korxona uchun joy izlaydi, me’mor atrofdagi sharoitni hisobga oladi.
Mahallangizdagi biror joyga o‘rindiq, bekat yoki maydoncha kerak bo‘lsa, shu yer nega mos kelishini uchta sabab bilan yozing.
«Zavod qayerga?»: sinf kichik guruhlarga bo‘linib, xayoliy un zavodi uchun joy tanlaydi va xomashyo, ishchilar, yo‘l bo‘yicha o‘z tanlovini asoslaydi.