Janubiy iqtisodiy rayon
Janubiy iqtisodiy rayon mamlakatning janubida joylashgan va Qashqadaryo hamda Surxondaryo viloyatlaridan tashkil topgan. U Afg‘oniston, Turkmaniston va Tojikiston bilan chegaradosh, shimolda Zarafshon rayoni bilan tutashadi; maydoni mamlakat maydonining taxminan o‘ndan bir qismi, aholisi esa taxminan oltidan biri. Amudaryodagi ko‘prik rayonning o‘rnini xalqaro ahamiyatga ko‘targan: Afg‘oniston bilan savdo-iqtisodiy aloqalarning bir qismi Termiz orqali amalga oshadi. Cho‘l va tog‘ yaylovlari o‘zlashtirilgani sari tabiiy yaylovlar qisqaryapti, qorako‘lchilikka zarar yetmasligi uchun cho‘llarda fitomelioratsiya ishlari olib boriladi. Yoqilg‘i-energetika boyliklari ko‘p: Qashqadaryodagi Sho‘rtan, Muborak kabi gaz konlari mamlakat uchun muhim bo‘lgan, Surxondaryoda ko‘mir va neft bor; osh tuzi, marmar, ohaktosh va gips kimyo va qurilish materiallari sanoatiga asos. Aholi notekis joylashgan: sug‘oriladigan tumanlarda zich (kv. km ga 100—250 kishi), tog‘, cho‘l va chala cho‘llarda siyrak. Qishloq xo‘jaligida chorvachilik alohida o‘rin tutadi: qorako‘l, hisor va dumbali qo‘ylar, echkilar. Ikki viloyat sanoati keskin farq qiladi: Qashqadaryoda qazib oluvchi sanoat kuchli, Surxondaryoda sanoatning mamlakatdagi ulushi kichik. Rayonda transportning barcha turlari bor; Toshg‘uzor—Boysun—Qumqo‘rg‘on temiryo‘li kam rivojlangan tog‘li tumanlarni transport tarmog‘iga ulab, yuk tashishni ko‘paytirdi.
Janubda bahor erta keladi, shuning uchun ba’zi sabzavotlar boshqa joylardan oldinroq pishadi va bozorga erta yetib boradi. Iqlim ayrim mahsulotga vaqt bo‘yicha ustunlik beradi.
Fermer erta ekin ekadi, ulgurji savdogar mahsulotni yig‘ib yuboradi, yuk haydovchisi yangi mahsulotni tez yetkazadi.
Bahorda uyda yoki bozorda ilk paydo bo‘lgan sabzavotlarni kuzating va ular qaysi iliqroq joydan kelgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qiling.
Atlasda Janubiy rayonning chegaradosh uchta davlatini va Amudaryo ko‘prigini toping.