ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Farg‘ona va Namangan viloyatlari

Darslar 47–48 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
47

Farg‘ona viloyati

Darslik: 132–135-betlar
MaqsadFarg‘ona viloyatining qishloq xo‘jaligi, sanoati, transporti va shaharlarini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
neftni qayta ishlash · oil refiningatlas (shoyi) · atlas (silk fabric)kulolchilik · potteryuysozlik kombinati · house-building combine
Tushuntirish

Farg‘ona viloyati vodiyning tekislik qismi va Oloy hamda Turkiston tizmalarining tog‘oldilarini o‘z ichiga oladi. Isfayram, Shohimardon, So‘x va Isfara daryolari, shuningdek Norin va Qoradaryodan chiqarilgan kanallar dehqonchilik uchun muhim. Viloyat sanoat mahsuloti hajmi bo‘yicha mamlakatda yetakchi viloyatlar qatorida. Qishloq xo‘jaligi paxta, g‘alla va pillachilikka ixtisoslashgan: bahori yerlarda bug‘doy va arpa, zax yerlarda sholi o‘stiriladi, anor va anjir bilan ham mashhur; yaylovlar ko‘p bo‘lgani uchun qo‘y va echki boqiladi. Sanoat ko‘p tarmoqli, og‘ir sanoat ulushi katta: Farg‘ona va Oltiariqda ikkita neftni qayta ishlash zavodi, kimyo, energetika, mashinasozlik, qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati bor. Korxonalar Farg‘ona—Marg‘ilon sanoat rayoni hamda Qo‘qon va Quvasoy sanoat tugunlarida to‘planadi. Viloyat temiryo‘l va avtomobil yo‘llari bilan yaxshi ta’minlangan; undan paxta tolasi, shoyi, mato, quritilgan meva, o‘g‘it va sement chiqariladi, yog‘och, g‘alla, uskunalar va keng iste’mol mollari keltiriladi. Farg‘ona sanoat, transport va madaniyat markazi; Marg‘ilon qadimdan atlas va shoyi to‘qish bilan mashhur; Qo‘qon XVIII–XIX asrlarda Qo‘qon xonligining poytaxti edi; Quvasoyda sement va chinni, Rishtonda sopol buyumlar ishlab chiqariladi.

Farg‘onaMarg‘ilonQo‘qonQuvasoyRishton
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bahorda tog‘dan tushadigan soylar to‘lib oqadi, yoz oxirida esa suv kamayadi. Fermer ekinni ekish vaqtini shunga qarab rejalashtiradi. Daryo suvining mavsumiy o‘zgarishi dehqonchilikda hisobga olinadi.

Kim ishlatadi

Gidrolog suv sarfini kuzatadi, suv xo‘jaligi mutaxassisi navbatni belgilaydi, dehqon ekin vaqtini tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir oy davomida taqvimga yog‘ingarchilik bo‘lgan va quruq kunlarni belgilab boring va qandaydir qonuniyat bor-yo‘qligini yozing.

Namunalar
Farg‘ona va Oltiariqdagi neft zavodlari mahalliy va Andijondan keladigan neftni qayta ishlab, benzin va dizel yoqilg‘isi kabi mahsulotlar beradi.
Quvasoyda ohak, mergel, gips va gil yaqin bo‘lgani uchun sement, shifer va g‘isht ishlab chiqarish rivojlangan.
Sinfda faoliyat

Marg‘ilon atlasi yoki Rishton sopolidan yasalgan buyumni uyingizda yoki muzeyda ko‘rib, naqshi va rangini tasvirlab bering. Sopol idishlarni sindirmaslikka ehtiyot bo‘ling.

Mashq
1
Farg‘ona viloyatida nechta neftni qayta ishlash zavodi bor va ular qayerda?
2
Qaysi shahar atlas va shoyi to‘qishi bilan mashhur?
3
Nima uchun Quvasoyda qurilish materiallari sanoati rivojlangan?
4
Aytaylik, to‘quv fabrikasi kuniga 120 m atlas to‘qiydi. 30 kunda necha metr?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTayoqchalardan ko‘prikHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →