Aholiga xizmat ko‘rsatish sohalari
Xizmat ko‘rsatish sohasi moddiy ne’mat ishlab chiqarmaydigan sohalarni qamrab oladi: ta’lim, sog‘liqni saqlash, maishiy va uy-joy kommunal xizmat, savdo, aloqa, madaniyat, sayyohlik, moliya, maslahat va boshqalar. Iqtisodiyotning barcha sohasidagi malakali kadrlar ta’lim tizimida tayyorlanadi; mehnatkashlarning dam olishi va davolanishi ham shu sohada kechadi, bu esa ijtimoiy mehnat unumdorligini oshiradi. Muassasalarni joylashtirishda birinchi navbatda aholi zichligi hisobga olinadi: kichik qishloqda yirik ixtisoslashgan do‘kon samara bermaydi. Ikkinchi omil — xizmatga talabning davriyligi. Kundalik talab qilinadigan xizmatlar (maktab, bog‘cha, oziq-ovqat do‘koni, kommunal xizmat) uy yoki ish joyi yaqinida bo‘lishi kerak. Oyiga bir necha marta foydalaniladiganlar (sartaroshxona, kinoteatr, kimyoviy tozalash) o‘rtacha uzoqlikda bo‘ladi. Yiliga bir yoki kamroq murojaat qilinadiganlar (avtomobil sotib olish, mutaxassis shifokor, muzey) uchun xizmat sifati va xilma-xilligi muhim, odamlar ular uchun uzoqroq joyga ham boradi. Aloqa ikki xil: pochta (xat, posilka) va elektron (telefon, radio, televideniye, internet, mobil aloqa). Toshkent teleminorasi balandligi 375 m. Maktab, kollej, litsey va oliy ta’lim muassasalari soni ortgan, aholining savodxonligi juda yuqori; sog‘liqni saqlash islohotlari natijasida umr davomiyligi ortgan.
| Qanchalik tez-tez | Misollar | Joyi |
|---|---|---|
| Har kuni | maktab, bog‘cha, oziq-ovqat do‘koni | uy yoki ish yonida |
| Oyiga bir necha marta | sartaroshxona, kinoteatr, kimyoviy tozalash | o‘rtacha masofada |
| Yilda bir marta yoki kam | avtomobil xaridi, mutaxassis shifokor, muzey | uzoqroq, sifat muhim |
Qishloq maktabidagi o‘quvchilar boshqa shahardagi o‘qituvchining video darsini internet orqali ko‘radi. Aloqa xizmati ta’limni uzoq joylarga ham yetkazadi. Xizmatlar tovar ishlab chiqarmasa ham, hayotni o‘zgartiradi.
Aloqa muhandisi tarmoqni ishlatib turadi, o‘qituvchi masofaviy dars o‘tkazadi, shifokor uzoqdagi bemorga video orqali maslahat beradi.
Shu hafta foydalangan beshta xizmatni (kutubxona, avtobus, o‘qituvchi va h.k.) yozing va har birini kim ko‘rsatganini ayting.
«Mahalla xizmatlari»: o‘quvchilar mahallasidagi xizmat turlarini jadvalga yozib, qaysilari kundalik, qaysilari kamdan-kam ekanini belgilaydi.