O‘zbekiston iqtisodiyotini hududiy tashkil etish
Mamlakatning har bir qismi o‘z tabiiy sharoiti, boyliklari va aholisining mehnat an’analari bilan boshqalardan farq qiladi. Shu sababli bir hududlar sanoat mahsuloti, boshqalari xomashyo yoki oziq-ovqat yetkazib beradi; bunday ish bo‘linishi hududiy mehnat taqsimoti deyiladi. U mahsulot o‘sha joyning o‘z ehtiyojidan ko‘p chiqqanda, uni shu yerda ishlab chiqarish arzonroq tushganda, xomashyo zaxirasi uzoq yillarga yetganda va tashish xarajati kam bo‘lganda mustahkam bo‘ladi. Ixtisoslashuv vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishi mumkin: masalan, Qashqadaryoda neft va gaz konlari ochilgach, yangi yo‘nalish paydo bo‘ldi. Ixtisoslashuvni K = M / A formulasi bilan baholaymiz: M — rayonning mamlakat mahsulotidagi ulushi, A — rayon aholisining mamlakat aholisidagi ulushi. K birdan katta bo‘lsa, rayon shu tarmoqqa ixtisoslashgan hisoblanadi. Iqtisodiy rayon — o‘ziga xos o‘rni, mamlakat miqyosidagi ixtisosi va majmuali xo‘jaligi bo‘lgan hudud; hududiy ishlab chiqarish majmuasi esa umumiy transport, energiya va qurilish bazasiga tayangan o‘zaro bog‘liq korxonalar uyg‘unligidir. O‘zbekiston shartli ravishda oltita iqtisodiy rayonga bo‘linadi: Toshkent, Mirzacho‘l, Farg‘ona, Zarafshon, Janubiy va Quyi Amudaryo.
Maktab yarmarkasini tayyorlashda bir guruh shirinlik tayyorlaydi, boshqasi plakat chizadi, uchinchisi bezaydi, har biri yaxshi uddalaydigan ishni qiladi. Natijada yarmarka yaxshi o‘tadi. Hududlar ham o‘z tabiati va an’analariga mos ixtisoslashadi.
Iqtisodchi hududlar ixtisosligini tahlil qiladi, hududiy rejalashtiruvchi ishlab chiqarishni joylashtiradi, tadbirkor mahalliy imkoniyatga mos yo‘nalish tanlaydi.
Biror joyda ko‘p yetishtiriladigan yoki tayyorlanadigan mahsulotni (masalan, meva yoki hunarmandchilik buyumi) tanlang va nega aynan o‘sha yerda ekanini tabiiy yoki an’anaviy bitta sabab bilan yozing.
Tumaningiz yoki shahringiz nimaga ixtisoslashganini o‘qituvchi yordamida aniqlang va bitta ixtisos tarmog‘i hamda uning ikkita yordamchi tarmog‘ini daftarga yozing.