☰ Mundarija · Geografiya

Farg‘ona iqtisodiy rayoni va Andijon viloyati

Darslar 45–46 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
45

Farg‘ona iqtisodiy rayoni

Darslik: 128–130-betlar
MaqsadFarg‘ona iqtisodiy rayonining o‘rni, tabiiy boyliklari, aholisi, xo‘jaligi va transportini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
zich aholi · dense populationishchi kuchi ortiqchaligi · labour surpluspillachilik · cocoon (silk) farminghalqa shaklidagi temiryo‘l · ring-shaped railway
Tushuntirish

Farg‘ona iqtisodiy rayoni Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlaridan iborat. U mamlakat hududining atigi to‘rt foizidan sal ko‘prog‘ini egallaydi, ammo aholining to‘rtdan biridan ko‘prog‘i (taxminan 28 foizi) shu yerda yashaydi; vodiyni har tomondan tog‘ tizmalari qurshab turadi. Foydali qazilmalar asosan tog‘larda: neft, gaz, oltingugurt, qalay, oltin, o‘tga chidamli gil, qurilish materiallari va shifobaxsh suvlar. Mingyillar davomida obikor dehqonchilik qilingani sababli tuproq va o‘simlik dunyosi madaniylashgan. Rayon aholi soni, zichligi va ishchi kuchi bo‘yicha mamlakatda birinchi o‘rinda; aholi asosan tabiiy ko‘payish hisobiga o‘sadi, yangi o‘zlashtiriladigan yerlar esa cheklangan, shuning uchun ish o‘rinlariga talab katta. Bu muammoni ijtimoiy sohani va ko‘p mehnat talab qiladigan tarmoqlarni rivojlantirish bilan yumshatish mumkin. Qishloq xo‘jaligi juda intensiv: paxta, g‘alla, meva, uzum, sabzavot va pillachilik rivojlangan, tog‘ oralarida mevali daraxtlar o‘stiriladi. Sanoatda mashinasozlik, neftni qayta ishlash, kimyo, qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati muhim. Temiryo‘l vodiy bo‘ylab halqa shaklida o‘tgan, rayon boshqa hududlar bilan Qamchiq dovoni orqali Angren—Pop temiryo‘li va avtomobil yo‘li hamda Tojikiston hududidagi yo‘llar orqali bog‘langan.

Namunalar
Aholining tez o‘sishi va yangi yerning yetishmasligi tufayli rayonda kichik korxonalar, hunarmandchilik va xizmat ko‘rsatish ish o‘rinlari uchun muhim.
Qamchiq dovonidan o‘tgan Angren—Pop temiryo‘li vodiyni mamlakatning boshqa qismi bilan o‘z hududi orqali bog‘laydi, shu bilan geografik o‘rni yaxshilanadi.
Sinfda faoliyat

Atlasda Farg‘ona vodiysini o‘rab turgan tog‘ tizmalarini va vodiy markazidan oqib o‘tadigan daryoni toping.

Mashq
1
Farg‘ona iqtisodiy rayoni qaysi viloyatlardan iborat?
2
Rayonning o‘ziga xosligi nimada: hududi va aholisini taqqoslang.
3
Nima uchun bu rayonda ish o‘rinlari yaratish muhim?
4
Faraz qiling, mamlakat aholisi 36 mln, rayonda to‘rtdan biri yashaydi. Necha mln kishi?