☰ Mundarija · Geografiya

Mirzacho‘l iqtisodiy rayoni va Sirdaryo viloyati

Darslar 42–43 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
42

Mirzacho‘l iqtisodiy rayoni

Darslik: 121–122-betlar
MaqsadMirzacho‘l iqtisodiy rayonining o‘rni, tabiiy sharoiti, aholisi va xo‘jaligining xususiyatlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Mirzacho‘l · Mirzachul steppeo‘zlashtirish · land development (reclamation)polizchilik · melon and gourd growingqorako‘l qo‘ylari · karakul sheep
Tushuntirish

Mirzacho‘l iqtisodiy rayoni Sirdaryo va Jizzax viloyatlaridan tashkil topgan. U rivojlangan Toshkent va Zarafshon rayonlari bilan chegaradosh, temiryo‘l, avtomobil yo‘llari va gaz quvurlari shu yerdan o‘tadi, shuning uchun iqtisodiy-geografik o‘rni qulay. Hududni asosan Sirdaryo, Sangzor daryolari va Janubiy Mirzacho‘l kanali suv bilan ta’minlaydi; tekislik sug‘orish inshootlari va yo‘llar bilan zich qoplangan. Qazilma boyliklardan volfram, qo‘rg‘oshin, rux va oltin sanoat ahamiyatiga ega, qurilish uchun shag‘al, qum, gips va ohak ko‘p. Tabiiy noqulayliklar ham bor: shimoldan sovuq havo kirib, mevali daraxtlarga zarar yetkazadi, Farg‘ona vodiysi tomondan esadigan kuchli shamol esa tuproq namini quritadi. Aholi asosan XX asrning o‘rtalarida boshqa joylardan ko‘chib kelganlar avlodidan iborat, aholi punktlari katta yo‘llar bo‘ylab joylashgan; soni bo‘yicha rayon eng kichiklardan biri. Mirzacho‘l o‘zlashtirilishi sug‘orish inshootlari, yo‘llar, elektr tarmoqlari va ijtimoiy muassasalarni bir vaqtda qurish usulida olib borilgan. Rayon paxta, g‘alla, poliz ekinlari (mashhur Mirzacho‘l qovunlari), qorako‘l qo‘ychiligi va parrandachilikka ixtisoslashgan; elektr energetika, qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati ham rivojlanmoqda.

Namunalar
Sangzor daryosi va Janubiy Mirzacho‘l kanali Jizzax tekisligini sug‘orib, yangi yerlarni dehqonchilikka yaroqli qildi.
Qorako‘l qo‘ylari cho‘l yaylovlarida boqiladi: ular suvsiz va siyrak o‘tli yerga moslashgan.
Sinfda faoliyat

Atlasdan Mirzacho‘l rayonini ko‘rsating, uni o‘rab turgan rayonlarni va ikkita asosiy transport yo‘lini yozing.

Mashq
1
Mirzacho‘l iqtisodiy rayoni qaysi viloyatlardan iborat?
2
Rayonda qanday sug‘orish manbalari bor?
3
Nima uchun rayon aholisi orasida boshqa joylardan ko‘chib kelganlar avlodi ko‘p?
4
Aytaylik, rayon ekin maydoni 400 ming gektar, shuning 45 foizi paxta. Paxta necha ming gektar?