Navoiy viloyati

Navoiy viloyati 1982-yilda Buxoro va Samarqand viloyatlari hududlaridan tashkil topgan (1988-yilda tugatilib, 1992-yilda qayta tiklangan), shu bois mamlakatning eng yosh viloyatlaridan biri. Maydoni bo‘yicha u Qoraqalpog‘iston Respublikasidan keyin ikkinchi o‘rinda turadi, aholisi esa viloyatlar orasida eng kam sonlilar qatorida. Aholi notekis joylashgan: Tomdi, Uchquduq va Konimex tumanlarida juda siyrak. Sanoat o‘sishi shahar aholisining tez ko‘payishiga olib kelmoqda. Qishloq xo‘jaligida donchilik, paxtachilik va cho‘l chorvachiligi, ayniqsa qorako‘lchilik muhim; Tomdi tumani qorako‘lchilik xo‘jaliklari ko‘pligi bilan ajralib turadi. Sanoatning asosiy tarmoqlari: elektr energetika, rangli metallurgiya, kimyo va qurilish materiallari. Navoiy issiqlik elektr stansiyasi mamlakatdagi eng yirik elektr manbalaridan biri; kimyo sanoati tabiiy gaz va mineral xomashyoga tayanadi, markazi Navoiy shahridagi kimyo korxonasi. Navoiy sement zavodi yaqin atrofdan topilgan tuf kabi xomashyodan foydalanib, mamlakat sementining katta qismini beradi. Muruntov konida oltin qazib olinadi, Navoiy kon-metallurgiya kombinati mamlakat iqtisodiyotida katta o‘rin tutadi. Navoiy erkin industrial-iqtisodiy zonasi xalqaro aeroport yonida, soliq va bojxona imtiyozlari bilan ishlab chiqarish va logistikani rivojlantirish uchun tashkil etilgan. Navoiy shahri — viloyat markazi, Zarafshon daryosi yaqinida joylashgan yosh sanoat va transport tuguni, XX asr o‘rtalarida bosh reja asosida qurilgan; Zarafshon shahri 1972-yilda Muruntov konlari negizida paydo bo‘lgan. Viloyatda Karmana, Rabot Malik, Nurotadagi tarixiy yodgorliklar va Qosimshayx maqbarasi bor.