Zarafshon iqtisodiy rayoni va Samarqand viloyati

Zarafshon iqtisodiy rayoni Samarqand, Buxoro va Navoiy viloyatlaridan iborat; maydoni jihatidan Quyi Amudaryo rayonidan keyin ikkinchi o‘rinda. Hududning katta qismini Qizilqum cho‘li egallaydi, uning markazida Tomditog‘, Bo‘kantog‘ kabi past tog‘lar, sharqda esa Nurota, Oqtog‘ va Qoratog‘ning g‘arbiy qismi bor. Iqlimi keskin kontinental: yoz issiq va quruq, yillik yog‘in cho‘lda 100—300 mm atrofida, o‘simlik o‘sadigan davr haroratlari yig‘indisi shimolda taxminan 3000 °C, janubda 5000 °C ga yetadi. Shu sababli sug‘orma dehqonchilik Zarafshon vodiysi va vohalarida, cho‘lda esa yaylov chorvachiligi, ayniqsa qorako‘lchilik rivojlangan. Buxoro vohasini suv bilan ta’minlash uchun Amudaryodan Amu—Buxoro mashina kanali chiqarilgan: kuchli nasoslar suvni balandga ko‘tarib, Quyimozor suv omboriga yetkazadi. Rayon xilma-xil foydali qazilmalarga boy: Gazli, Uchqir, Qorovulbozor kabi gaz konlari, neft, Muruntov oltini, Ingichka va Zarmitandagi nodir metallar, oltingugurt va qurilish xomashyosi. Aholi juda notekis joylashgan: vohalarda zich, cho‘lda o‘ta siyrak. Sanoat ko‘p tarmoqli: elektr energetika, rangli metallurgiya, neftni qayta ishlash, kimyo, mashinasozlik, qurilish materiallari, yengil va oziq-ovqat. Qorovulbozordagi neftni qayta ishlash zavodi mamlakat ehtiyojining sezilarli qismini qondiradi. Mamlakat yaylovlarining yarmidan ko‘pi, qorako‘l qo‘ylari va tuyalarning katta qismi shu rayonda.