ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Toshkent viloyati va Toshkent shahri

Darslar 40–41 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
41

Toshkent shahri

Darslik: 117–120-betlar
MaqsadToshkent shahrining vazifalari, iqtisodiyoti, transporti, aglomeratsiyasi va urbanizatsiyasini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
urbanizatsiya · urbanizationaglomeratsiya · agglomerationmetropoliten · metrotransport tuguni · transport hub
Tushuntirish

Toshkent — O‘zbekistonning poytaxti, Markaziy Osiyodagi eng yirik shaharlardan biri; hozir unda taxminan 3 million kishi yashaydi. Bu yerda davlat boshqaruv organlari, xorijiy elchixonalar va xalqaro tashkilotlar vakolatxonalari joylashgan. Shahar mamlakat yalpi ichki mahsulotining eng katta ulushini beradi, sanoati texnologik jihatdan murakkab va ko‘p tarmoqli. Energiyani Chirchiq—Bo‘zsuv gidroelektrostansiyalari va issiqlik elektr stansiyasi beradi, ular yagona energetika tizimiga ulangan. Toshkent muhim transport tuguni: temiryo‘llar va avtomobil yo‘llari shu yerdan o‘tadi, xalqaro aeroport ko‘plab xorijiy shaharlar bilan bog‘laydi, shahar ichida asosan metro va avtobus ishlaydi. Shahar ilm va madaniyat markazi: Fanlar akademiyasi, ko‘plab ilmiy institutlar, oliy o‘quv yurtlari, teatrlar, muzeylar va stadionlar shu yerda. Urbanizatsiya — shaharlar va shahar aholisining o‘sishi; Toshkent ta’sirida atrofdagi tumanlarda ham bu jarayon tezlashgan. Aglomeratsiya — shaharlarning yirik shahar atrofida to‘planishi: Toshkent aglomeratsiyasiga 60—70 km radiusdagi ko‘plab shahar va shaharchalar kiradi. O‘zbekiston seysmik hududda joylashgani uchun yangi binolar zilzilabardosh qilib quriladi.

davlatorganlari,elchixonalarPoytaxtmetro, aeroport,temir yo‘lSanoat vatransportakademiya,universitetlar,teatrlarFan va madaniyatToshkent
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Poytaxt yaqinidagi shaharchalardan ko‘pchilik odam ertalab poyezd yoki avtobusda ishga yoki o‘qishga keladi, kechqurun qaytadi. Shahar va shaharchalar bitta tizimdek ishlaydi.

Kim ishlatadi

Transport rejalashtiruvchisi yo‘nalishlarni belgilaydi, me’mor shaharga yangi mahalla loyihalaydi, urbanist odamlar harakatini tadqiq qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Muntazam boradigan bir joyingizga eshikdan eshikkacha qancha vaqt ketishini va uning qancha qismi kutish ekanini yozing.

Namunalar
Toshkent metropoliteni kuniga yuz minglab yo‘lovchini tashiydi. Bu yirik shaharda tirbandlikni kamaytirishning usuli.
ToshkentChirchiqYangiyo‘lG‘azalkent
Chirchiq, Yangiyo‘l va G‘azalkent kabi shaharlar poytaxt bilan yo‘llar orqali bog‘lanib, Toshkent aglomeratsiyasining tarkibiy qismini tashkil etadi.
Sinfda faoliyat

Shahar planida o‘zingiz bilgan uchta madaniy obyekt (muzey, teatr, bog‘) va bitta metro bekatini topib, ular orasidagi yo‘lni tasvirlang. Ko‘chadan o‘tishda kattalar bilan yuring.

Mashq
1
Urbanizatsiya nima?
2
Toshkent aglomeratsiyasiga qanday aholi punktlari kiradi?
3
Nima uchun Toshkentda binolar zilzilabardosh quriladi?
4
Aytaylik, metroda yiliga 73 mln yo‘lovchi tashilgan. Yil 365 kun bo‘lsa, kuniga o‘rtacha nechta?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShipillovchi taymer: grafikdan o‘qiymizHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →