ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Transport geografiyasi

Darslar 32–33 · 2 ta dars · P. Musayev, J. Musayev. Geografiya: O‘zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi, 8-sinf. To‘ldirilgan oltinchi nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent, 2019
33

O‘zbekiston transportining zamonaviy rivojlanishi

Darslik: 90–94-betlar
MaqsadO‘zbekiston temiryo‘l, avtomobil, havo, quvur transportining yangi rivojini va muhim yo‘nalishlarini bilish.
Yangi so‘zlar
elektrlashtirish · electrificationtezyurar poyezd · high-speed trainaeroport · airporthalqa yo‘l · ring road
Tushuntirish

Mustaqillik yillarida temiryo‘l qurilishi va elektrlashtirishga katta e’tibor berildi; temiryo‘llar uzunligi 7 ming km dan oshdi. Ilgari Toshkentdan Xorazm yoki Surxondaryoga, shuningdek Farg‘ona vodiysiga borish uchun qo‘shni davlatlar hududidan o‘tishga to‘g‘ri kelgan edi. Endi mamlakat ichidagi yo‘llar qurildi: Navoiy–Uchquduq–Nukus, G‘uzor–Boysun–Qumqo‘rg‘on va Toshkentni Farg‘ona vodiysi bilan bog‘laydigan Angren–Pop (baland tog‘ oralig‘idan, Qamchiq dovonidan uzun tunnel orqali). Poyezdlar elektrlashtirilgani tezlik va yo‘lning o‘tkazish imkoniyatini oshiradi. Toshkent–Samarqand yo‘nalishida tezyurar «Afrosiyob» poyezdi 2011-yildan qatnaydi, keyinchalik Buxoro, Qarshi kabi shaharlarga ham yo‘lga qo‘yilgan. Avtomobil yo‘llaridan Katta O‘zbek trakti (Toshkentdan Termizgacha), Toshkent–Angren–Qo‘qon yo‘li Qamchiq dovoni orqali, Toshkent halqa yo‘li (64 km) muhim; xalqaro yo‘llar Xitoy (Andijon–O‘sh–Qashqar) va janubga (Termiz orqali Afg‘oniston tomon) boradi. Daryo transporti asosan Amudaryoda, Termiz daryo porti orqali. Havo transportida Toshkent eng yirik tugun; Samarqand, Buxoro, Urganch, Navoiy va boshqa aeroportlar bor, Navoiy yuk tashishga ixtisoslashgan xalqaro tugun. Quvurlar Buxoro, Qashqadaryo gaz konlaridan Samarqand va Toshkentga boradi. Yuqori kuchlanishli elektr tarmog‘i viloyatlarni va qo‘shni davlatlarni bog‘laydi.

Navoiy–Uchquduq–NukusG‘uzor–Boysun–Qumqo‘rg‘onAngren–PopToshkentSamarqandNukusNavoiy
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Poyezd jadvalida jo‘nab ketish 08:00, yetib borish 11:30 deb yozilgan. O‘quvchi sayohat 3 soat 30 minut davom etishini hisoblaydi va qachon vokzalga kelish kerakligini rejalashtiradi.

Kim ishlatadi

Poyezd dispetcheri jadval tuzadi, konduktor yo‘lovchilar bilan ishlaydi, temir yo‘l muhandisi yo‘llarni ishga tushiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Poyezdda ikki bosqichli xayoliy safar o‘ylab toping, oralariga qisqa kutish qo‘ying va qachon yetib borishingizni hisoblang.

Namunalar
Angren–Pop temiryo‘li Toshkentni Farg‘ona vodiysi bilan mamlakat ichkarisidan bog‘laydi, shu bois yuk Tojikiston yoki Qirg‘iziston orqali aylanib yurmaydi.
Tezyurar poyezd Toshkentdan Samarqandga bir necha soatda yetib boradi va avtomobil yo‘llaridagi tig‘izlikni kamaytiradi.
Sinfda faoliyat

«Yo‘l qurilishi»: atlasdagi temiryo‘l xaritasidan mustaqillik yillari qurilgan uchta yo‘nalishni topib, yozuvsiz xaritaga belgilash.

Mashq
1
Mustaqillik yillarida qurilgan uchta temiryo‘l yo‘nalishini ayting.
2
«Afrosiyob» qaysi shaharlarni bog‘laydi?
3
Poyezd soatiga 160 km tezlikda 3 soat yursa, necha km yuradi?
4
Nima uchun O‘zbekiston uchun mamlakat ichidagi temiryo‘llarning qurilishi muhim?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQorong‘i ertalab uchun sumka chirog‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →