Nerv sistemasi kasalliklari va ularning oldini olish
Nerv sistemasi kasalliklari turlicha: ba’zilari infeksiyalar (jumladan virus), jarohat, qon aylanishi buzilishi yoki zaharlanish tufayli paydo bo‘ladi; tashxis qo‘yish va davolash faqat shifokor ishi. Poliomielit – orqa miya harakatlantiruvchi neyronlarini zararlaydigan virus kasalligi; emlash bolalarni bundan ishonchli himoya qiladi, shuning uchun emlash kalendariga rioya qilish muhim. Bosh jarohatlari (zarba, yiqilish) miya chayqalishiga olib kelishi mumkin; bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi, qusish, uyquchanlik yoki hushdan ketish bo‘lsa, darhol kattalarga ayting, 103 ga qo‘ng‘iroq qiling. Hushdan ketgan odamni yotqizib, oyoqlarini biroz ko‘taring, toza havo kiritib, yoqa-kamarini bo‘shating, tezda o‘ziga kelmasa, 103 ga qo‘ng‘iroq qiling: nafas olayotgan bo‘lsa, uni yonboshiga – tiklanish holatiga yotqizib kuzating, nafas olmasa, o‘rgangan kattalar yurak-o‘pka reanimatsiyasini boshlaydi; hushsiz odamga ichirmang, novshadil spirti hidlatmang. Alkogol, tamaki, nikotin va narkotiklar nerv hujayralariga zarar yetkazib, e’tibor, xotira va reaksiyani yomonlashtiradi, qaramlik chaqiradi; ularni sinab ko‘rmaslik kerak. Nerv sistemasi uchun ham uyqu, harakat, to‘g‘ri ovqatlanish, ekran vaqtini cheklash va tinch muhit muhim.
Yo‘lni belgilangan o‘tish joyidan va ikki tomonga qarab kesib o‘tadigan o‘quvchi butun asab tizimini himoya qiladi: bosh va umurtqa jarohatlarining ko‘pini oldini olish mumkin.
Yo‘l harakati xavfsizligi xodimi o‘tish joylarini rejalashtiradi, o‘qituvchi xavfsizlik qoidalarini o‘rgatadi, shifokor profilaktika bo‘yicha maslahat beradi.
Maktab yo‘lingizni xaritadek chizib, qayerda ehtiyot bo‘lish kerakligini belgilang (kattalar bilan yurib ko‘ring).
Xavfsizlik plakati: «Boshni asrang» – dubulg‘a, sport qoidalari, xavfsiz o‘yinlar; «Hushdan ketganda» – 4 qadam. Maktab va oilada ko‘rsating. Hech narsani sinab ko‘rmang, rolli o‘yinda ham yolg‘iz o‘zingiz yiqilib ko‘rmang.