Bolaning o‘sishi va rivojlanishi
O‘sish – tananing bo‘yi va massasining ortishi, rivojlanish esa yangi belgi va qobiliyatlarning paydo bo‘lishi. Darslikdagi davrlar: chaqaloqlik (1 oygacha), go‘daklik (1 yoshgacha), maktabgacha davr, maktab yoshi, so‘ng yetuklik, keksalik. Chaqaloq bir yoshda yura boshlaydi, 2–4 yoshda nutqi tez rivojlanadi. Bolalik davrida suyaklar ko‘p tog‘ayli va egiluvchan, shuning uchun to‘g‘ri o‘tirish, og‘ir yuk ko‘tarmaslik, harakat va uyqu muhim. O‘sish bir tekis bo‘lmaydi: qizlarda taxminan 10–12, o‘g‘il bolalarda taxminan 12–16 yoshda tezlashadi, bo‘y o‘sishi 20–25 yoshgacha davom etishi mumkin; har bir bolaning vaqti bir oz boshqacha, bu normal. O‘smirlik (balog‘at) davrida ichki sekretsiya bezlari, jumladan jinsiy bezlar gormonlari ta’sirida tana o‘zgaradi, ikkilamchi jinsiy belgilar paydo bo‘ladi, kayfiyat tez o‘zgarishi mumkin. Bu hamma uchun tabiiy jarayon; tengdoshlar bilan taqqoslash shart emas, o‘zgarishlar haqida savol bo‘lsa, ishongan kattalar yoki shifokor bilan gaplashing. Sog‘lom rivojlanish uchun: kun tartibi, uyqu (taxminan 8–10 soat), xilma-xil ovqat, harakat va sport, shaxsiy gigiyena (kunlik yuvinish, toza kiyim), ekranni cheklash, do‘stlik va qiziqarli mashg‘ulotlar. Yoshingizga mos tana o‘lchamini o‘zgartirish uchun parhezga o‘tmang: ovqatlanish haqida savollar bo‘lsa, shifokorga ko‘rining.
Hayot yo‘li lentasi: 6 ta davrni (chaqaloqlik, go‘daklik, maktabgacha, maktab yoshi, yetuklik, keksalik) kartochkalarga yozing, har biriga 1 ta xususiyat qo‘shing. O‘z rivojlanishingiz haqida «Men bo‘yicha...» ro‘yxat tuzing (masalan: qaysi sport yoki qiziqish yoqadi).