Qonning qon tomirlari bo‘ylab oqishi
Qon bosimi – qonning tomir devoriga bosimi; u aortada eng yuqori, yurakdan uzoqlashgan sari pasayadi va kovak venalarda eng past bo‘ladi. Shu bosim farqi qonni oqizadi. Sog‘lom kattalarda tinch holatda bosim taxminan 120/80 mm simob ustuniga yaqin (yurak qisqarganda yuqori, bo‘shashganda pastki ko‘rsatkich); uni tonometr bilan o‘lchaydi, baholashni esa shifokor qiladi. Puls – yurak qorinchasi qisqarganda arteriya devorining ritmik tebranishi; uni bilak yoki bo‘yinda barmoq bilan sezish va sanash mumkin, har bir puls yurakning bitta qisqarishiga mos. Qon aortada tez (taxminan 40 sm/s), kapillarlarda eng sekin (taxminan 0,1 sm/s) oqadi, bu esa almashinuvga vaqt beradi. Venalarda qon skelet muskullarining qisqarishi, klapanlar va yurakning so‘rish ta’siri bilan yurakka ko‘tariladi. Limfa sistemasi to‘qima suyuqligini limfa kapillarlari orqali yig‘ib, limfa tugunlari (filtr; limfotsitlar hosil bo‘ladi) orqali yirik venalarga qaytaradi. Taloq – qon ombori va eskirgan hujayralarni yo‘q qiluvchi, immunitetda ishtirok etuvchi organ.
Tekshiruvda hamshira qo‘lga manjet bog‘lab, ikkita son aytadi: bu yurak qisqarganda va bo‘shashganda qon bosimi. Ikki son bosim yurak urishi bilan o‘zgarib turishini ko‘rsatadi.
Hamshira bosimni o‘lchaydi, shifokor natijani tushuntiradi, murabbiy sportchining tiklanishini kuzatadi.
Bir qo‘lingizni bir daqiqa boshingiz ustiga ko‘taring, ikkinchisini pastga tushirib turing, so‘ng venalar ko‘rinishini taqqoslang.
Pulsingizni bilagingizdagi (bosh barmoq yonidagi) arteriyada ikki barmoq bilan topib, 15 soniya sanang va 4 ga ko‘paytiring. Bosh barmoq bilan emas, ikki barmoq bilan; kuchli bosmang.