Muvozanat saqlash, muskul sezish va tuyg‘u organlari
Muvozanat organi – ichki quloqdagi vestibular apparat: ikki xaltacha (oval va dumaloq) hamda uch yarim doira naycha. Xaltachalarda tukchali retseptorlar va ularga tegib turadigan mayda otolitlar bor; bosh holati va to‘g‘ri chiziqli harakat o‘zgarganda otolitlar siljib retseptorlarni qo‘zg‘atadi, yarim doira naychalar esa aylanma harakatni sezadi. Impulslar vestibular nerv orqali miyacha va po‘stloqqa boradi. Qayiqda yoki mashinada uzoq silkinganda yoki arg‘imchoqda uzoq uchganda bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi shu retseptorlarning haddan ortiq qo‘zg‘alishi bilan bog‘liq; bunday paytda toza havo, tinch ko‘z, bir joyga qarab turish yordam beradi. Muskullar, paylar va bo‘g‘imlardagi retseptorlar tana a’zolarining holatini ko‘z yumilganda ham sezdiradi (muskul sezgi). Teri retseptorlari tegish, bosim, issiq, sovuq va og‘riqni sezadi; ularning ayniqsa ko‘pi barmoq uchi, lab va til uchida joylashgan. Og‘riq – organizmga zarar xavfi haqida signal: kuchli yoki uzoq davom etgan og‘riqni e’tiborsiz qoldirmang, kattalarga ayting. Issiq va sovuq retseptorlari moslashadi: iliq suv avval issiq, keyin yoqimli seziladi. Teri sezgisi issiq yoki o‘tkir narsadan himoya qiladi: lekin kuygan yoki sovuq urgan joy sezgisiz bo‘lib qolishi mumkin.
Sezgi tajribasi (xavfsiz): ko‘zni yumib, 5 xil xavfsiz, o‘tkir bo‘lmagan buyumni (paxta, mato, qog‘oz, qalam, silliq tosh) tegib toping; barmoq uchi va bilak uchun natijani solishtiring. Hech qachon issiq yoki o‘tkir narsa ishlatmang. Arg‘imchoq tajribasini juda uzoq o‘tkazmang.