Teri gigiyenasi, teri shikastlanganda birinchi yordam ko‘rsatish
Teri toza bo‘lsa, ter va yog‘ bezlari yo‘li ochiq, mikroblar kam bo‘ladi: muntazam yuvinish, har kuni toza ichki kiyim, haftada sochni yuvish, tirnoqni toza saqlash zarur. Kiyim fasl va ob-havoga mos, havo o‘tkazadigan, qulay, poyabzal esa tor bo‘lmasligi kerak. Chiniqish – sovuq va issiqqa asta-sekin, muntazam moslashish (havo, suv va quyosh muolajalari); uni sekin, bosqichma-bosqich, kattalar va shifokor maslahati bilan olib boring. Kuyishda: kuygan joyni darhol 15–20 daqiqa sovuq (muzsiz) oqar suv ostida ushlang, kiyim yoki taqinchoqni (yopishmagan bo‘lsa) ehtiyotkorlik bilan olib tashlang, so‘ng toza, yopishmaydigan mato bilan bo‘sh yoping; pufakni yormang, moy, smetana, tish pastasi surtmang, muz qo‘ymang; katta, yuz, qo‘l, bo‘g‘im yoki kimyoviy kuyishda 103. Kiyim yonsa, yugurmang: to‘xtang, yerga yoting va dumalang, kattalar yonib turgan kiyimga suv quyadi yoki ko‘rpa yopadi. Issiq urishida: odamni soya va salqin joyga olib chiqing, ortiqcha kiyimni yeching, sovuq nam mato bilan sovitib, ichishga ongli bo‘lsa oz-ozdan suv bering, hushi xira bo‘lsa, o‘zini yo‘qotsa yoki holati tez yaxshilanmasa – darhol 103. Sovuq urishida: issiq xonaga olib kiring, nam kiyimni almashtiring, sovuq urgan joyni asta iliq (issiq emas) suv yoki ro‘mol bilan isiting, ishqalamang, olov yoki isitgichga yaqin tutmang va shifokorga ko‘rsating. Spirtli ichimlik va chekish sovuqda isitmaydi, aksincha zarar qiladi.
| Holat | Birinchi yordam |
|---|---|
| Kuyish | 15–20 daqiqa sovuq oqar suv; pufakni yormang, moy surtmang |
| Kiyim yonsa | yugurmang: to‘xtang, yoting, dumalang |
| Issiq urishi | soya, sovuq nam mato; hushi xira – 103 |
| Sovuq urishi | iliq xona, iliq suv; ishqalamang |
Tog‘ yoki dala sayohatiga chiqishdan oldin o‘qituvchi shlyapa, suv va qavat-qavat kiyim olib kelishni so‘raydi. Ertalab salqin, tushda issiq bo‘lsa, ortiqcha qatlamni yechib, tana haroratini qulay tutish mumkin.
Sayohat yetakchisi guruhni ob-havoga tayyorlaydi, ishchilar mavsumga mos kiyim kiyadi, teri shifokori terini asrash bo‘yicha maslahat beradi.
Ertaga ertalab salqin, tushda issiq bo‘ladi deb tasavvur qiling va qavat-qavat kiyinish uchun nimalarni tanlashingizni yozing.
Birinchi yordam kartochkalari: «Kuyish», «Issiq urishi», «Sovuq urishi» – har birida 3 ta «nima qilish» va 2 ta «nima qilmaslik». Qo‘shnilar bilan juft bo‘lib mashq qiling. Olov, qaynoq suv va issiq asboblar bilan tajriba o‘tkazmang.