ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Teri gigiyenasi va siydik ajratish tizimi

Darslar 41–43 · 3 ta dars · O. Mavlonov, T. Tilavov, B. Aminov. Biologiya (Odam va uning salomatligi), 8-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
41

Teri gigiyenasi, teri shikastlanganda birinchi yordam ko‘rsatish

Darslik: 113–114-betlar
MaqsadTeri, soch va kiyim gigiyenasini, chiniqish hamda kuyish, issiq urishi va sovuq urishida birinchi yordamni tushuntiradi.
Yangi so‘zlar
kuyish · burnissiq urishi · heat strokesovuq urishi · frostbitechiniqish · gradual hardening to temperature changes
Tushuntirish

Teri toza bo‘lsa, ter va yog‘ bezlari yo‘li ochiq, mikroblar kam bo‘ladi: muntazam yuvinish, har kuni toza ichki kiyim, haftada sochni yuvish, tirnoqni toza saqlash zarur. Kiyim fasl va ob-havoga mos, havo o‘tkazadigan, qulay, poyabzal esa tor bo‘lmasligi kerak. Chiniqish – sovuq va issiqqa asta-sekin, muntazam moslashish (havo, suv va quyosh muolajalari); uni sekin, bosqichma-bosqich, kattalar va shifokor maslahati bilan olib boring. Kuyishda: kuygan joyni darhol 15–20 daqiqa sovuq (muzsiz) oqar suv ostida ushlang, kiyim yoki taqinchoqni (yopishmagan bo‘lsa) ehtiyotkorlik bilan olib tashlang, so‘ng toza, yopishmaydigan mato bilan bo‘sh yoping; pufakni yormang, moy, smetana, tish pastasi surtmang, muz qo‘ymang; katta, yuz, qo‘l, bo‘g‘im yoki kimyoviy kuyishda 103. Kiyim yonsa, yugurmang: to‘xtang, yerga yoting va dumalang, kattalar yonib turgan kiyimga suv quyadi yoki ko‘rpa yopadi. Issiq urishida: odamni soya va salqin joyga olib chiqing, ortiqcha kiyimni yeching, sovuq nam mato bilan sovitib, ichishga ongli bo‘lsa oz-ozdan suv bering, hushi xira bo‘lsa, o‘zini yo‘qotsa yoki holati tez yaxshilanmasa – darhol 103. Sovuq urishida: issiq xonaga olib kiring, nam kiyimni almashtiring, sovuq urgan joyni asta iliq (issiq emas) suv yoki ro‘mol bilan isiting, ishqalamang, olov yoki isitgichga yaqin tutmang va shifokorga ko‘rsating. Spirtli ichimlik va chekish sovuqda isitmaydi, aksincha zarar qiladi.

HolatBirinchi yordam
Kuyish15–20 daqiqa sovuq oqar suv; pufakni yormang, moy surtmang
Kiyim yonsayugurmang: to‘xtang, yoting, dumalang
Issiq urishisoya, sovuq nam mato; hushi xira – 103
Sovuq urishiiliq xona, iliq suv; ishqalamang
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tog‘ yoki dala sayohatiga chiqishdan oldin o‘qituvchi shlyapa, suv va qavat-qavat kiyim olib kelishni so‘raydi. Ertalab salqin, tushda issiq bo‘lsa, ortiqcha qatlamni yechib, tana haroratini qulay tutish mumkin.

Kim ishlatadi

Sayohat yetakchisi guruhni ob-havoga tayyorlaydi, ishchilar mavsumga mos kiyim kiyadi, teri shifokori terini asrash bo‘yicha maslahat beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertaga ertalab salqin, tushda issiq bo‘ladi deb tasavvur qiling va qavat-qavat kiyinish uchun nimalarni tanlashingizni yozing.

Namunalar
Choynak qaynoq suvi qo‘lga to‘kilsa: darhol oqar sovuq suv ostida 15–20 daqiqa, kattalarga ayting, toza mato bilan yoping.
Yozda ochiq quyoshda uzoq futbol o‘ynagan bola boshi aylansa: soya, suv, sovuq nam mato va kattalarni chaqirish.
Sinfda faoliyat

Birinchi yordam kartochkalari: «Kuyish», «Issiq urishi», «Sovuq urishi» – har birida 3 ta «nima qilish» va 2 ta «nima qilmaslik». Qo‘shnilar bilan juft bo‘lib mashq qiling. Olov, qaynoq suv va issiq asboblar bilan tajriba o‘tkazmang.

Mashq
1
Kuyganda birinchi qadam nima?
2
Kuyishda nimalar qilinmaydi?
3
Issiq urishida birinchi yordam qanday?
4
Nima uchun sovuq urgan joyni ishqalash yoki issiq olovga tutish xavfli?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKuzatuv klubi uchun qizil chiroqHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →