Tayanch-harakatlanish sistemasining tuzilishi, funksiyasi va ahamiyati
Tayanch-harakatlanish sistemasi skelet va muskullardan iborat va tayanch, harakat hamda himoya vazifasini bajaradi: kalla qutisi bosh miyani, umurtqa nayi orqa miyani, ko‘krak qafasi yurak va o‘pkani asraydi. Katta odam skeleti 206 ta suyakdan tuzilgan; u bosh, umurtqa pog‘onasi, tana (ko‘krak qafasi), qo‘l va oyoq skeletlariga hamda ularning kamarlariga bo‘linadi. Umurtqa pog‘onasi 33–34 umurtqadan iborat: bo‘yin bo‘limida 7, ko‘krakda 12, belda 5 ta, dumg‘aza bo‘limida 5 ta qo‘shilib ketgan va dumda 4–5 ta umurtqa bor; uning egilmalari yurganda zarbani yumshatadi. Ko‘krak qafasini 12 ta ko‘krak umurtqasi, 12 juft qovurg‘a va to‘sh hosil qiladi. Suyaklar harakatchan (bo‘g‘im: boshchasi va chuqurchasi tog‘ay bilan qoplangan, bo‘g‘im suyuqligi ishqalanishni kamaytiradi), yarim harakatchan (umurtqalar) yoki harakatsiz (kalla suyaklari choklar bilan) birikadi.
Skelet modeli yoki rasmida umurtqa pog‘onasi bo‘limlarini sanang va umurtqalar sonini yozing. O‘z boshingizni burib, qaysi bo‘limda harakat borligini sezing. Xavfsizlik: bo‘yin va orqani bosim yoki og‘ir yuk bilan sinamang.