ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Odam va uning salomatligi fani

Darslar 1 · 1 ta dars · O. Mavlonov, T. Tilavov, B. Aminov. Biologiya (Odam va uning salomatligi), 8-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
1

Odam va uning salomatligi to‘g‘risida umumiy tushuncha

Darslik: 4–8-betlar
MaqsadAnatomiya, fiziologiya va gigiyena nimani o‘rganishini, salomatlik nima ekanini va tibbiyot rivojiga hissa qo‘shgan olimlarni sanaydi.
Yangi so‘zlar
anatomiya · anatomy, the study of body structurefiziologiya · physiology, the study of how organs workgigiyena · hygiene, rules that protect healthsalomatlik · health
Tushuntirish

Odam va uning salomatligi fani tanamiz qanday tuzilgani, qanday ishlashi va uni qanday asrash kerakligini o‘rgatadi. Anatomiya organlarning tuzilishini, fiziologiya organlarning vazifasi va ishlash jarayonlarini, gigiyena esa turmush va mehnat sharoitining sog‘liqqa ta’sirini o‘rganadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti salomatlikni faqat kasallikning yo‘qligi deb emas, balki to‘liq jismoniy, ruhiy va ijtimoiy farovonlik holati deb ta’riflaydi. Qadimda shifokorlar tana ichini bilmagani uchun kasalliklarni to‘g‘ri tushuntira olmagan; Qadimgi Yunoniston va Rimda tuzilishni o‘rganish boshlanib, Vezaliy va Leonardo da Vinchi kabi olimlar uni rasmlarda aniq tasvirlagan. Ibn Sino (980–1037) «Tib qonunlari» asarida, Beruniy (973–1048) «Saydana» asarida dori-darmon va kasalliklar haqida bilimlarni jamlagan. Emlash, toza suv va tez tashxis kabi yutuqlar umrni uzaytirgan, lekin ifloslanish, kam harakatlilik va stress kabi muammolar hamon bor; kasallik belgilari seziladigan bo‘lsa, o‘zboshimchalik bilan emas, shifokorga murojaat qilish kerak.

FanNimani o‘rganadi
Anatomiyaorganlarning tuzilishi
Fiziologiyaorganlarning vazifasi va jarayonlari
Gigiyenaturmush va mehnat sharoitining sog‘liqqa ta’siri
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf devoriga «Salomatlik burchagi» yasalgan: unda uchta ustun bor – tana qanday tuzilgan, qanday ishlaydi va sog‘lom bo‘lish uchun nima qilish kerak. O‘quvchilar savollarini mos ustunga yopishtiradi va javobni qaysi kitobdan izlashni oldindan biladi.

Kim ishlatadi

Maktab hamshirasi qo‘l yuvish qoidasini tushuntiradi, jismoniy tarbiya o‘qituvchisi mashqlarni tana tuzilishiga moslab tanlaydi, olim esa organlar qanday ishlashini tadqiq qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Birga yashaydigan biror kishidan so‘rang: «Salomatlik uchun qaysi odatingiz eng foydali?» Javobni tinglab, u «tuzilish», «ishlash» yoki «asrash» savollaridan qaysi biriga yaqinligini o‘ylab ko‘ring.

Namunalar
Savol: «Yurak qanday tuzilgan?» – anatomiya; «Yurak qanday qisqaradi?» – fiziologiya; «Yurakni qanday asrash kerak?» – gigiyena.
OlimHissasi
Gippokratbemorni yaxlit inson sifatida ko‘rish
Pavlovshartli reflekslar
Mechnikovimmunitetda fagotsitlar roli
Gippokrat bemorni butun odam sifatida ko‘rishni, Pavlov shartli reflekslarni, Mechnikov immunitetda fagotsitlar rolini o‘rgangan.
Sinfda faoliyat

Oila salomatligi uchun «5 ta qoida» ro‘yxati tuzing (uyqu, harakat, toza qo‘l, to‘g‘ri ovqat, shifokor ko‘rigi) va har birining qaysi fan (anatomiya, fiziologiya, gigiyena)ga yaqinligini belgilang.

Mashq
1
Anatomiya, fiziologiya va gigiyena nimasi bilan farq qiladi?
2
Salomatlik nima? Faqat kasal bo‘lmaslikmi?
3
Ibn Sino va Beruniyning tibbiyotga oid asarlarini ayting.
4
Nima uchun odam tanasi tuzilishini bilish shifokor uchun ham, oddiy odam uchun ham foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliElektroskop tanloviHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →