ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Xotira, uyqu va nerv sistemasi gigiyenasi

Darslar 55–57 · 3 ta dars · O. Mavlonov, T. Tilavov, B. Aminov. Biologiya (Odam va uning salomatligi), 8-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
55

Xotira

Darslik: 150–151-betlar
MaqsadXotira turlari (harakat, obrazli, hissiy, og‘zaki; qisqa va uzoq muddatli) va xotirani mustahkamlash usullarini tushuntiradi.
Yangi so‘zlar
xotira · memoryqisqa muddatli xotira · short-term memoryuzoq muddatli xotira · long-term memorytakrorlash · repetition
Tushuntirish

Xotira – shaxsiy tajribani to‘plash, saqlash va qayta eslash qobiliyati; o‘rganish xotira orqali amalga oshadi. Mazmuniga ko‘ra turlari: harakat xotirasi (yozish, raqs, velosiped haydash), obrazli xotira (yuz, rasm, musiqa, hid), hissiy xotira (boshdan kechirgan his-tuyg‘ular) va og‘zaki xotira (o‘qilgan va eshitilgan so‘zlar). Saqlanish muddatiga ko‘ra xotira qisqa muddatli (daqiqalar) va uzoq muddatli (yillar) bo‘ladi, ixtiyoriy yoki ixtiyorsiz bo‘lishi ham mumkin. Xotira po‘stloqdagi sezgi markazlari va ularning o‘zaro bog‘lanishlari bilan bog‘liq, shu sababli axborot qanchalik ko‘p sezgi orqali (ko‘rish, eshitish, harakat) o‘zlashtirilsa, shuncha yaxshi esda qoladi. Xotirani yaxshilash: ma’noni tushunib o‘rganish, rejalar, sxemalar, jadvallar tuzish, o‘z so‘zlari bilan qayta aytish, taqsimlab takrorlash, yetarli uxlash, yetarli suv va tez-tez dam olish. Zararli moddalar (alkogol, nikotin, giyohvandlik moddalari) nerv hujayralariga zarar yetkazib, xotirani yomonlashtiradi. Har kimning xotirasi har xil, shuning uchun o‘zingizni boshqalar bilan emas, kechagi o‘zingiz bilan solishtiring.

harakatobrazlihissiyog‘zakimazmuniga ko‘raqisqa muddatliuzoq muddatlimuddatiga ko‘raXotira
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayohatga olinadigan yetti narsani eslab qolish uchun o‘quvchi har birini uydagi alohida xonada tasavvur qiladi va keyin xonama-xona «yurib» ularni eslaydi. Rasm bilan bog‘lash xotirani mustahkamlaydi.

Kim ishlatadi

Aktyor rolni yodlaydi, o‘qituvchi o‘rganish usullarini o‘rgatadi, shaxmatchi va musiqachi uzoq muddatli xotirani mashq qildiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ertaga olib kelishingiz kerak bo‘lgan narsalarni ovoz chiqarib sanang, so‘ng har birini xonangizdagi bir joy bilan bog‘lab tasavvur qiling. Ertalab nechta narsani eslay olganingizni tekshiring.

Namunalar
MisolXotira turi
velosiped haydashni eslashharakat
telefon raqamini bir necha daqiqa esda tutishqisqa muddatli
Velosiped haydashni uzoq yillar so‘ng ham eslash – harakat xotirasi.
Telefon raqamini bir necha minut eslab turish – qisqa muddatli xotira.
Sinfda faoliyat

Xotira mashqi: 10 ta so‘zni 1 daqiqa ko‘ring, yoping va yozing; so‘ng ularni 3 guruhga ajratib («meva», «hayvon», «asbob») yana yozing – guruhlash natijani qanday o‘zgartiradi? Natijani kundaligingizga yozing.

Mashq
1
Xotira nima?
2
Xotiraning 4 turini ayting.
3
Qisqa va uzoq muddatli xotira farqi?
4
Nima uchun takrorlash va sxema tuzish xotirani yaxshilaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTaqdimot mashqi: 6 daqiqaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →